نشر شبکه‌ای چیست؟

نشر شبکه‌ای چیست؟



به نظر می‌رسد که فرآیند تاریخی پیش از چاپ (prepress) از حالت فرآیندهای چاپمحور، به فرایند پیش از نشر منتقل خواهد شد.

این اتفاق به این دلیل رخ می دهد تا تمرکز بیشتری بر الزامات گسترده کنترل بهتر محتوا و بستهبندی محتوا به وجود بیاید.

الزامات تولید تغییر می‌کند

نشر بین رسانه‌ای یا آنچه که آن را نشر شبکه‌ای هم می‌نامند ضرورت دسترسی به چند نوع فرمت در تولید محتوا را تسهیل می‌سازد. اما در این مسیر موانعی هم وجود دارد که باید به نحوه مواجهه با آنها هم توجه کرد. بسیاری از این مشکلات فنی حل شده و ابزارهای دیگری هم برای رفع موانع پدیدار شده است.

تولید به صورت توزیع وظایف و کارکردها و مبتنی بر همکاری جمعی اکنون به یکی از اجزای مهم فرایند نشر تبدیل شده است. در حالی که بسیاری از ناشران کار گردآوری، بسته بندی و تهیه محتوا را به صورت انفرادی تعقیب می‌کنند، در دنیای امروز این وظایف بین کارشناسان و متخصصان در سطح جهان توزیع و پخش شده است.

شاید ادیت و کپچر عکس (capture)را بتوان در یک جا انجام داد، اما تولید متن و ویرایش آن می‌تواند در جاهای دیگر صورت بگیرد و بسته‌بندی نهایی محتوا هم اساساً در جایی متفاوت از محل توزیع صورت پذیرد.

رشد ناشران غیرحرفه‌ای

رشد ناشران غیرحرفه‌ای تاثیر عمده ای بر نیازها و فرآیندهای نشر گذاشته است. مجموعه برنامه های آفیس مایکروسافت یکی از نرم افزارهای رایج در محیط تجاری است که به طرز فزایندهای برای کاربردهای داخلی (متصل به یک پرینتر) و کاربردهای گسترده تر (مثل چاپ تجاری و الکترونیک) به کار می‌رود. در این چارچوب، آنچه مهم است نه فرمت و نه حجم کار، بلکه میزان مهارت اندکی است که اپراتورها به آن نیاز دارند. توزیع محتوای تعاملی و معطوف به مشتریان تخصصی به ویژه برای کاتالوگ و مجلات تخصصی هم در کانون توجه قرار گرفته است. این اتفاق هم در عرصه چاپ و در زمینه آنلاین بروز کرده است.

در عین حال شاهد اتفاق دیگری هم هستیم و آن چرخش بینندگان از چاپ به وب سایتها، از وب سایتها به چاپ و حتی از رادیو و تلویزیون به طرف وب سایتها و بالعکس است. بنابراین، باید راه ساده ای جست تا این هماهنگی برای تولید محتوا تسهیل شود.

اکنون به همه اینها بیفزایید وجود ابزارهای متعدد را که از تولید رسانه ای چند جانبه و نیز تماشای چندجانبه و چندگونه محتوا حمایت می‌کنند و بر روی همه پلاتفرم‌های استاندارد هم جواب می‌دهند و شما هم چیزهایی برای ارایه دارید که به راه حل‌های مناسب نیاز دارند.

ابزارها تغییر می‌کنند

خبر خوش این است که اکثر تولیدکنندگان نرم‌افزارها طرح‌های گسترده (وسیع پایه) دارند تا با تولید ابزارهای تازه به طیف گسترده تری از الزامات موجود پاسخ دهند.

مثلاً دیدگاه ادوبی مبتنی بر مدل نشر شبکه‌ای است. شعار رسمی ادوبی این است: غنی‌سازی بصری محتوای شخصی در هر زمان، هر کجا و با هر ابزاری.

آنها دیدگاه فرایند نشر خود را در سه گروه فرایندی تقسیم کرده‌اند: تولید، مدیریت و تحویل.

آنها همچنین حمایت از ابزارهای توزیع نظیر وب، چاپ، ویدئو و بی‌سیم را هم به عنوان بخشی از دیدگاه خود در نظر گرفته‌اند.

ادوبی در گروه تولید، creative suite گسترش یافته را گنجانده است که اکنون مشتمل است بر چاپ، وب و ویدئو (امور تصویری). این سوئیت با امکانات ماکرومدیا هم تقویت شده است.

گروه مدیریت شامل XMP پلاتفرم فراداده‌های extensible برای مدیریت بهتر محتوا و محصولاتی چون ایلاستریتور، فتوشاپ، ایندیزاین، گولایو (Golive)، بریج (Bridge) و غیره که با XMP همخوان هستند.

XMP یک تکنولوژی است که XML و XSL را پشتیبانی میکند XMP اکنون در میان طراحان نرم‌افزارها محبوبیت یافته و در آینده نقش مهم‌تری ایفا خواهد کرد.

در گروه تحویل، محصولات آکروبات،چاپ اینترنتی و تکنولوژی وب گنجانده شده‌اند. کوارک به عنوان بازیگر بزرگ دیگر در صحنه نشر، اکنون به سطح نشر برای چاپ تنزل یافته است و نگرش جدید آنها مبتنی بر نشر با هر رسانه‌ای است، در حالی که اکسپرس(Xpress) به عنوان اصلی‌ترین محصول کوارک به لحاظ تاریخی به چاپ منحصر شده است. تلاش شده تا در اکسپرس .۶ برخی فیچرها اضافه شود و یا در نسخه .۷ کار بر مبنای متاتگ‌های XML پایه باشد تا بشود محتوا را در مسیرهای متفاوت توزیع، دوباره به‌کار گرفت.

سیستم مدیریت محتوای کوارک یک سیستم مدیریت دارایی و محتواست که به مدیریت همه نوع محتوای دیجیتال کمک می‌کند و از طرف دیگر سرور کوارک یعنی Quark DDS که یک سرور اسناد دینامیک است، امکان توزیع از طریق چاپ و محیط وب را دارد.

مایکروسافت هم دیدگاه خودش را دارد و بهتر است گفت که دیدگاه‌های مخصوص به خودش را دارد. امکانات آنها فراتر از خط آفیس (Office) است و تلاش دارد تا مدیریت محتوا، توزیع محتوا و حتی مالکیت و فروش محتوا را هم دربر بگیرد. آنها در جهت اثبات این نکته که تولید، گردآوری و بسته‌بندی محتوا برای همه گونه‌های نشر جنبه حیاتی دارند، XML را در ورد (word)، اکسل (Excel) و اکسس (Access) گنجاندند.

مایکروسافت در همین حال برای ناشرانی که به ابزارهای پیچیده‌تر نیاز دارند یعنی به ابزارهایی فراتر از ورد یا پاورپوینت (Power Point) فکر می‌کنند، مایکروسافت پابلیشر (Microsoft Publisher) را به عنوان یک ابزار تمام عیار بسته‌بندی محتوا عرضه کرده است.

مسأله فرمت‌ها

هنوز در زمینه فرمت‌ها اختلاف‌نظرهایی وجود دارد. تمرکز مایکروسافت و برخی از سازمان‌های دیگر بر روی XML و XSL است، اما ادوبی از PDF و XMP حمایت می‌کند.

حرف اصلی ادوبی در این زمینه و در واقع دلیل حمایت ادوبی از PDF به این نکته بازمی‌گردد که در محیط XML و XSL شما مطمئن نیستید که می‌توانید نیات مولف را تماماً به اجرا درآورید، ولی در به‌کار بردن PDF این نکته تضمین می‌شود. البته خبر خوش این است که اکنون با وجود XMP که قابلیت پذیرش تگ‌های XML را دارد و نیز با توجه به وجود .۱ PDF V این موضوع تا حد زیادی مرتفع شده است و به عبارت بهتر می‌توان حالا موضوع XML و XSL را حل شده دید.

از طرف دیگر PDF/X هم که زیر مجموعه‌ای از PDF است و چاپمحور هم می‌باشد در جهت گردش کارهای چاپی مطمئن‌تر و سهل‌تر به حرکت درآمده است. قرار است دو نسخه جدید PDF/X و PDF/ X هم  مشکلات ریشه دار ترانسپرنسی و لایه‌ها (layers) را که در چاپ مشکل ساز می‌شوند، حل کند. اما با همه این تفاصیل، PDF/X-Plus می‌تواند یک گردشکار مطمئن‌تر باشد.

نکته اول درباره PDF/X-Plus این است که می‌تواند مشکل مولفه‌های گم شده را در مرحله پیش از پرواز (preflight) که در گردش کارهای چاپی پیش می‌آید، حل کند. مشکل دیگری که به این ترتیب حل می‌شود، نوع ابزار مورد استفاده است که برای PDF/X-Plus فرقی نمی‌کند.

اما برای مشکلات چاپ آفیس (Office) هم راه‌حل‌هایی در پیش است.  سندهای آفیس باید از ادوبی دیستیلر برای ایجاد PDF استفاده کنند. اما بسیاری از آفیس‌ها به دیستیلر دسترسی ندارند. اما با آمدن office12 یک آپشن به‌صورت save as PDF گنجانده شده است تا هر کس بتواند از آفیس فایل PDF بگیرد. اما با این همه باز هم باید سندهای PDF را با اپلیکیشن‌هایی که بتوانند چاپ خوب را ضمانت کنند، چک کرد.

تأثیرات جهانی شدن

جهانی شدن تجارت بهطور کلی بر تجارت و بهطور خاص بر چاپ تأثیرات خاصی خواهد گذاشت. محصول چنین روندی ایجاد استانداردهای تولید خواهد بود. ایجاد فایل‌های متفاوت با مجموعه رنگ‌های مختلف برای رسانه‌های مشترک مثل مجلات، روزنامه، بسته‌بندی و چاپ تجاری، حتی بدون آنکه مشخص باشد چه کسانی آنها را تولید کرده‌اند، نه تنها کافی نیست، بلکه هزینه‌بر است و معمولاً به مشکلاتی هم منجر می‌شود. راه‌حل چنین مشکلی این است که یک توافق جهانی بر سر بهترین رویه‌ها صورت بگیرد.  گروه‌هایی مثل گروه Ghent PDF، چاپ در طول مرزها Printing Across Borders و ISO و cip4 همه دارند برای تحقق آن، کار می‌کنند.

اتوماسیون گردشکار

اکنون برای کاستن از هزینه‌ها و جلوگیری از اتلاف وقت، راه‌حلهای متفاوتی وجود دارد و قطعاً راه حل‌های بیشتری هم در راه خواهد بود. همه این تلاش‌ها متمرکز بر اتوماسیون کامل گردشکار است، گرچه تحقق چنین امری برای تمام فرایندهای موجود نشر چندان واقعگرایانه به نظر نمی‌رسد. به هر حال می‌توان بسیاری از فرایندها و فرایندهای فرعی را از نظر اتوماسیون به حالت بهینه‌تری رساند.

موانع و نقش‌های تازه

اگرچه گردش کارها در حال تغییر و تحول هستند تا به مسایل تازه و بازارهای تازه و الزامات تولید پاسخ‌های مناسب‌تری بدهند، اما برای رسیدن به یک جمع حیاتی یا به اصطلاح به جمعی مهم، هنوز راه باقی است.

این نکته به یک دلیل مطرح می‌شود و آن این است که دسترسی به تکنولوژی و به اصطلاح کسب تکنولوژی، ساده و آسان است، اما مشکل اصلی انطباق دادن افراد با تکنولوژی و کاربرد آن توسط افراد است.

پس بنابراین مشکل اصلی در آینده در چارچوب گردش کارها توان کاربران در کاربرد آنهاست، خواه این کاربران حرفه‌ای باشند و خواه آماتور، باید راه‌های بهره‌وری کامل از تکنولوژی‌ها را بیاموزند.

در حال حاضر شاهد این نکته هستیم که شرکتها می‌کوشند شیب آموزش را از حالت منحنی به حالت افقی‌تر درآورند و آن را کوتاه‌تر سازند و ضرورت مداخله دست در امور را به حداقل برسانند و راه‌حلهای تکنولوژیک را تقویت کنند. اما مسأله اصلی این است که باید هم با شتاب تحولات همگام شد و هم با ناشران حرفه‌ای به رقابت پرداخت.

ترجمه دکتر یونس شکرخواه

ff

سلامدفتر مطالعات و  برنامه ریزی رسانه cjt