وبلاگ نویسی قطعا نوعی روزنامه نگاری است!

وبلاگ نویسی قطعا نوعی روزنامه نگاری است!



وبلاگ‌نویسی به عنوان نوعی روزنامه‌نگاری با چالش های بسیار مواجه است و در جهان روزنامه نگاری بحثی مناقشه انگیز به شمار می‌رود.

دیدگاه های افراطی ای در رابطه با اینکه روزنامه نگاری سنتی رو به پایان است و جای آن را روزنامه نگاری با وبلاگ پر می کند وجود دارد.این در حالی است که عده ی دیگری معتقدند روزنامه نگاری و وبلاگ نویسی ارتباط چندانی با هم ندارند.

شکرخواه تصریح می‌کند «وبلاگ نویسی قطعا نوعی روزنامه نگاری است، اما نوعی از روزنامه نگاری که به جای علایق جمع وسیعی از مخاطبان، بر علایق شخصی استوار است. به دیگر زبان، وبلاگها به جای علایق روزنامه های سنتی بر علایق خالقان خود متمرکز هستند» (شکرخواه، ۱۳۸۴، ص۱۸۳)

مارک دیوز به صراحت وبلاگ نویسی را نوعی روزنامه نگاری آن لاین می‌داند. او معتقد است وبلاگها گونه‌ای از روزنامه نگاری آن‌لاین هستند، زیرا به صورت آن لاین از تجربه ها خبر می دهند و لینک های در مورد محتوا در اختیار خوانندگان خود قرار می دهند که توام با تفسیر است و آنها را هنگام گشت زدن در محیط وب یافته اند. دیدگاه والتر موسبرگ نیز وبلاگ ها را قالب جدیدی از روزنامه نگاری می داند.او تصریح کرد که وبلاگ نویسی سبکی دارد که خود را چندان به سنت ها و ارزش های حرفه ای روزنامه نگاری محدود نمی داند.

تعبیر سعید رضا عاملی نیز بیان دیگری از این دیدگاه است. او وبلاگ را یک رسانه‌ تعاملی می شناسد که نوع خاصی از ژورنالیسم جدید را عرضه می‌کند که می‌توان از آن به “ژورنالیسم تعاملی” تعبیر کرد (عاملی، ۱۳۸۵).

لاسیکا گفته است برای من روزنامه‌نگار، هر کسی است که شاهد رویدادهای اطرافش است و یا اینکه مفسر این رویدادهاست و آنها را صادقانه و به طور صحیح گزارش می کند (Lasica, 2002).با این تعریف وبلاگ نویسی در واقع نوعی روزنامه نگاریست.

جی معتقد است روزنامه نگاری و وبلا نویسی مکمل یکدیگر هستند (Rosen, 2005).

نارضایتی از رسانه های سنتی، انگیزه ای برای استفاده از وبلاگ است.به این ترتیب رسانه ی جدید برای بسیاری از نواقص رسانه های سنتی راه حل دارد!

تفاوت روزنامه نگاری و وبلاگ نویسی

صنعت خبر در قرن ۲۱ متاثر از تکنولوژی های مسلط عصر حاضر یعنی وب، ای میل، وبلاگ و نسل سوم تلفن همراه است.

دکتر شکرخواه ویژگی هایی برای وبلاگ نویسی برشمرده که آن را قدرتمندتر از  روزنامه نگاری می کند:

  • تعاملی بودن (Intractivity): تغییر مفهوم جریان یک سویه اطلاعات
  • جمع زدایی (Dimassification): به این معنی که اکنون کنترل سیستم های ارتباطی از تولید کننده پیام به مصرف کننده پیام منتقل شده است.
  •  ناهمزمانی (Asynchronous): امکانات جدید در پخش و ضبط ویدیویی باعث غلبه بر عنصر زمان شده و کاربر حالا قابلیت کنترل ارسال و دریافت پیام را از جنبه زمانی دارد.
  • تمرکز زدایی (Decentralization): حالا مرکزیت با فرستنده ها نیست بلکه با افراد است.
  • ظرفیت باند (Band capacity): ظرفیت باند به میزان ورودی اطلاعات به یک مجموعه اطلاق می شود و یک ویژگی رقابتی به حساب می آید.
  • انعطاف پذیری (Flexibility): فاصله ارسال تا دریافت پیام را به حداقل رسانده اند.
  • گسترش دامنه پذیرش و کاستن از توزیع کنندگان: یعنی افزایش مخاطب و پیاده شدن تئوری دستان کمتر در توزیع که به انحصار در پخش می انجامد (شکرخواه، ۱۳۷۹).

تولید در روزنامه نگاری سنتی خیلی گران است. برعکس اشکال جدیدی از آنچه ما آن‌را روزنامه‌نگاری شبکه ای می‌خوانیم با تکیه بر رسانه های جدید در حال رشد است. آنها در تمام ساعات شبانه روز در دسترس‌اند و اغلب تا حدی تعاملی هستند، تولید محتوای آنها ارزان است .

وبلاگ نویس‌ها معمولاً هیچ گونه آموزش خاصی ندیده‌اند و احترامی برای قواعد و استانداردهای رسانه های رسمی خبری قائل نیستند (Lasica,2003).

تاثیرات

افق های جدیدی بواسطه وبلاگ نویسی در روزنامه نگاری در حال شکل گیری است.جهان ژورنالیسم دارد بواسطه وبلاگ نویسی و به طبع آن فضای وبلاگ‌ها تغییر شکل می‌دهد. جای تردید نیست که پدیده وبلاگ نویسی بخصوص بلاگرهایی که بر مسائل اجتماعی سیاسی متمرکز هستند، راه های تنظیم خبر در صفحات اول روزنامه ها را تغیر داده‌اند. وبلاگ ها نواقص روزنامه نگاری را جبران می کنند و به این ترتیب به رشد می رسند.وبلاگ نویسها نظر افرادی را که مورد بی‌توجهی روزنامه‌نگاران قرار گرفته‌اند به گوش مردم می‌رسانند. آنها کاستی کار روزنامه‌نگاران را در این زمینه جبران می‌کنند. وبلاگ‌نویسها روزنامه‌نگاران را به چالش می‌کشند و رویدادها و مسائل خاصی را بزرگ جلوه می‌دهند و برخی اخبار دسته اول را گزارش می‌کنند. وبلاگنویسها اطلاعات و تفسیرهایی دارند که در این رسانه‌ها به آنها بی‌توجهی شده است.

بنابر تحقیقات و نظر سنجی ها، تحریریه‌های روزنامه ها در حال فاصله گرفتن از ذهنیت کار کردن در محیط مطبوعات مکتوب و حرکت به سوی فعالیت‌های چندرسانه‌ای هستند (World editors forum, 2008).

وبلاگ این قابلیت را دارد که روش های گزارشگری و پوشش خبری را تغیر دهد و تحولی را در نرم ها و قواعد عملی روزنامه‌نگاری موجود ایجاد کند (Hermida, 2008).

وبلاگ نویسی چنان رابطه مخاطب با روزنامه نگار را متحول می سازد که طرح جدیدی از روزنامه نگاری در می اندازد. بکت و مانسل بر این باورند توسعه اشکال روزنامه نگاری ممکن است مبنا و پایه ای برای دیالوگ عمومی ایجاد کند تا اخباری در مورد افراد دورتر گفته شود و درک بهتر مهیا شود. پیامد آن ممکن است فرصتهای تازه برای ارتقای سهیم کردن ایده ها و دیدگاه ها باشد (Beckett&Mansell, 2008).

کی می گوید «آنچه وبلاگها را از دیگر منابع اینترنتی متفاوت کرده است، رشد قدرت تاثیرگذاری آنها در به تحرک وا داشتن شهروندان (برای بوجود آوردن تغیرات سیاسی اجتماعی) است. وبلاگ‌خوان‌ها دور بلاگرها جمع می شوند و به صورت منحصر به فرد و خود ساخته ای به عنوان  دیده بان دولت و رسانه های جمعی عمل می کنند (Kaye,2007,p128).

جی روزن در مقاله «بلاگرها در برابر روزنامه نگاران دست برتر را دارند»  از دو محور اساسی در ویژگیهای وبلاگ نویسی سخن می‌گوید: جابجایی قدرت از تولیدکنندگان رسانه به مردم که به عنوان مخاطب شناخته می شوند. (اصطلاحاتی همچون مخاطب و مصرف کننده و بیننده و خواننده دیگر حق مطلب را ادا نمی کنند چون بواسطه رسانه های جدید مخاطب می‌تواند نظر و دیدگاه خودش را درقبال پیامی که دریافت کرده است‏‏، منعکس کند.) مساله دوم فقدان سلطه (Sovereignty)  یا به عبارت دیگر فقدان کنترل انحصاری است. حوزه ای که پیشتر به طور انحصاری در کنترل روزنامه نگاران بود و حالا دیگر به طور انحصاری تحت کنترل آنها نیست. امروز هر کسی می تواند به صورت رایگان و یا با هزینه کمی در محیط وب تولید محتوا کند.

دو عامل فوق باعث شده است تا بلاگر‌ها جریان اصلی روزنامه نگاری و شاخص های آن را به چالش بکشند.

وبلاگ نویسی در روزنامه نگاری

روزنامه ها قرار نیست از بین بروند اما آینده روزنامه ها در گرو پذیرش و درک کامل و درست از جهان آنلاین و دنیای دیجیتال است.

سوالی که مطرح است این است که آیا روزنامه های سنتی به مرور از بین خواهند رفت و جای خود را به دنیای مجازی خواهند سپرد؟

بررسی ها و دیدگاه‌های مختلف نشان می دهد که چنین نیست. ادامه حیات روزنامه های سنتی در جوامع نیاز به بازبینی مجدد دارد.به نظر دکتر بدیعی روزنامه های سنتی برای ادامه حیات خود باید از وضعیت تمرکز بر اخبار خارج شوند، به تهیه گزارش های گوناگون و متنوع از مسائل جامعه بپردازند، به نیازهای مخاطبان خود بیشتر توجه کنند، در صفحه آرایی نشریه خود تحول اساسی به وجود آورند و مهم تر از همه، اعتماد و رضایت خوانندگان خود را جلب کنند» (بدیعی، ۱۳۸۴، ص۱۷۹).

کیلییان استاد ‍ژورنالیسم معتقد است «وبلاگها نوع تازه ای از روزنامه نگاری را خلق کرده اند، ما در آینده شاهد نرم افزارهای پیچیده ای برای وبلاگ نویسی خواهیم بود که به افراد این امکان را خواهند داد که نه تنها خبر و نظر، بلکه گرافیک، ویدیو، صدا را هم به کار بگیرند.» (شکرخواه، ۱۳۸۴، ص۱۸۹). از این رو بی تردید غفلت جامعه رسانه ای ما از این مهم و بی توجهی به مجموعه امکانات ارتباطی فضای مجازی، روزنامه نگاری کشور را در عصر فن آوری های جدید ارتباطی با ضعفهای کیفی مواجه خواهد ساخت

شفافیت حاکم بر فضای وبلاگ نویسی موجب شده است که سازمان های خبری تا حدی تعامل بیشتری با مخاطبان داشته باشند، چیزی که به آن نیاز دارند. این نیاز فقط برای حفظ مخاطب نیست بلکه آنچنان که اردال (Erdal) می گوید اساسا تولید محتوای رسانه ای امروزه مستلزم انواع متنوعی از همکاری است.

روزنامه نگاران باید مخاطبان خود را با روند و نحوه تولید اخبار آشنا کنند. این نوع رویکرد به شکل موثری آغاز نوع جدیدی از ارتباط میان روزنامه نگاران و شهروندان می باشد. این رویکردی است که در آن، مخاطبان فرصت می یابند درباره اصولی که روزنامه نگاران بر پایه آن ها فعالیت می کنند، قضاوت کنند. بسیاری از روزنامه نگارانی که وبلاگ می نویسند، در واقع همین کار را انجام می دهند

به این دلیل است که گفته می شود روزنامه نگاری دستخوش یک انقلاب خاموش شده است، چون مخاطبان تمایل دارند خود بخشی از فرآیند خبری باشند.

ایران

در کشور ما نیز به وبلاگ نویسی و ارتباط آن با روزنامه نگاری باید توجه شود. تا از این تحول جهانی در جهان روزنامه نگاری غافل نباشیم.

در کشور ما با توجه به اقبال گسترده به وبلاگ نویسی در گروه های مختلف اجتماعی و سنی جا دارد وبلاگ‌نویسی از جهت تاثیر و تقابلی که با روزنامه نگاری امروز دارد مورد توجه برنامه ریزی آموزشی قرار گیرد.

منابع:

۱-بدیعی، نعیم (۱۳۸۴). «روزنامه نگاری در جامعه اطلاعاتی». فصلنامه رسانه. سال ۱۶ شماره ۲٫

۲-شکرخواه، یونس(۱۳۷۹). تکنولوژی های ارتباطی و جامعه اطلاعاتی، تهران، انتشارات انوشه

۳-شکرخواه،یونس، (۱۳۸۴). سایبرژورنالیسم، تهران: نشر ثانیه. اول

۴-عاملی، سعید رضا (۱۳۸۵). وبلاگ؛ خانه هویت وتجسم شخصیت.وب سایت ایران و جامعه

اطلاعاتی. قابل دسترسی در: http://www.iranwsis.ir/Default.asp?C=IRNW&I=142#BN142

فاطمه سادات ایازی

ff

سلامدفتر مطالعات و  برنامه ریزی رسانه cjt