ویژگی‌های عکس خبری

ویژگی‌های عکس خبری



اگر روزگاری استفاده از دوربین های عکاسی صرفاً جنبه تفننی داشت و بیشتر در میان دربار و متولین رایج بود، امروزه با پیشرفت و گسترش تکنولوژی می‌توان حضور آن را در بسیاری از صحنه های زندگی شاهد بود. پیدایش ژانرهای گوناگون عکاسی چون عکاسی خبری، هنری، مستند، خیابانی، ورزشی، جنگی، گوتیگ، مد و… بیانگر توسعه جدی این هنر- صنعت است که هر یک از آنها امکانات و کاربردهای خاصی را در بر می‌گیرند.

متن و تصویر دو رکن اساسی و مهم در رسانه های الکترونیک و مطبوعات است که اگرچه هریک با امکانات و توانایی‌های خاص خود می‌تواند واقعیت ها را ثبت و ضبط و منتقل کند ولی ترکیب مناسب آن‌ها در انتقال بهتر پیام به مخاطبان می‌تواند موثرتر باشد. عکاسی خبری از جمله شاخه های مهم روزنامه نگاری و عکاسی است که در این مقاله به اختصار به برخی از اصول و قواعد آن اشاره می شود.
«فرانک لوترمات» استاد دانشکده خبرنگاری میسوری برای نخستین بار در سال ۱۹۲۴ تعریفی از عکاسی خبری ارائه داد. وی عکاس خبری را کسی می داند که هم در عکاسی ماهر است و هم به اصول خبررسانی اشراف دارد. عکاس خبری به مدد تصویر رویدادهایی را که با متن و کلام نمی‌توان ثبت نمود به تصویر می‌کشد و با بازگویی یک داستان خبری آن را مستند [به تصویر] می کند.

انتخاب سوژه:
همانطور که یک خبر بر اساس ارزش های خبری در رسانه ها انعکاس می یابد، تصاویر نیز بر اساس ارزش‌های خبری به تصویر کشیده می‌شوند. به مدد ارزش‌های خبری است که عکاس خبری تشخیص می‌دهد کدام تصویر ارزش خبری دارد و باید انعکاس یابد. این ارزش ها عبارتنداز:

دربرگیری: رویدادهائی که بر روی تعداد زیادی از افراد جامعه تأثیر می‌گذارند بیشتر توجه عکاسان را به خود جلب می کند.
برخورد: تصاویری که حاوی صحنه‌های برخورد و درگیری باشد؛ برخوردهایی شامل برخورد فرد با فرد، فرد با گروه، گروه با گروه، در اشکال مختلف منازعات مثل جنگ و ترور … می شود.
شهرت: افراد مشهور بیشتر سوژه عکاسی قرار می‌گیرند.
استثناء: رویدادهایی که عجیب و غیرعادی هستند قابلیت زیادی برای به تصویر کشیدن دارند.
مجاورت: عکسی مخاطب را به خود جلب می کند که از لحاظ جغرافیایی و یا از نظر فرهنگی و عقیدتی به مخاطب نزدیک باشد.
تازگی: عکسی می‌تواند مشهور و ماندگار باشد که پس از وقوع رویداد به سرعت به تصویر کشیده شود.

ویژگی‌های عکس‌های خبری:

۱- روایی بودن: از مهمترین ویژگی عکس‌های خبری روایی بودن است، عکس خبری معمولاً داستانی را روایت می کند.

۲- لحظه‌ای بودن: یک عکاس خبری معمولاً نمی‌تواند عکس هایش را از قبل پیش بینی کند و کمتر فرصت می یابد تا از جنبه های هنری مانند تنظیم نور، زاویه دید و … بهره گیرد. عکاس خبری در فاصله‌ای کوتاه که به ثانیه‌ای ختم می شود اتفاقات را پیش بینی و تجزیه و تحلیل می کند و سرانجام در مدت زمانی کوتاه اقدام به عکاسی می‌کند.

۳- درگیری با موضوع: عکاس معمولاً در معرض همان مسائلی قرار می‌گیرد که در محیط عکاسی وجود دارد؛ به همین دلیل عکاس خبری خود را با موضوع عکس درگیر می بیند، برای مثال عکاسی در جنگ عکاس را به لحاظ حسّی، روانی و جسمی درگیر می‌کند.

۴- عینی بودن: در عکس های خبری عینی گرایی و بی طرفی اصل مهمی است؛ به گونه‌ای که واقعیت به همان صورتی که اتفاق افتاده است باید به تصویر کشیده شود. یک عکاس خبری وظیفه دارد جهان را به آن صورتی که هست به تصویر بکشد نه به آن صورتی که خود می خواهد. عکاس نباید مخاطب را در برزخ واقعیت و غیر واقعیت رها کند.

۶- تحرک: هر عکس خبری باید دارای سوژه متحرک باشد. این حرکت شامل حرکت فیزیکی و غیر فیزیکی می‌شود. حرکت فیزیکی در تصاویری مانند تصاویر ورزشی دیده می شود. حرکت غیر فیزیکی عکس هائی را شامل می شود که در آن به رغم سکون، حرکت هائی در بطن عکس دیده می شود. مثلاٌ حرکتی که در چهره آرام یک زن آسیب دیده از زلزله بم وجود دارد حس مظلومیت را به مخاطب انتقال می دهد.

عکاس خبری باید از اطلاعات گسترده‌ای برخوردار، و با ادبیات عکاسی و روزنامه نگاری آشنا باشد. مباحث ترکیب بندی، نقطه توجه، پرسپکتیو خطی، کادربندی، لحظه قطعی، و عمق میدان جزئی از اصول اولیّه حرفه عکاسی است که عکاس خبری باید در این زمینه آموزش های لازم را دیده باشد. از سوی دیگر شناخت عناصر خبری، ارزش‌های خبری، و سوژه‌یابی از مباحثی است که وی را جهت رسیدن به عکسی مطلوب هدایت خواهد نمود. گذشته از مباحث نرم افزاری و سخت افزاری این حرفه، باید یادآور شد که عکاس خبری باید از فرهنگ و آداب، سنن و باورهای مردم، روانشناسی و جامعه شناسی اطلاعات مفیدی داشته باشد. او باید مخاطب را بشناسد و نیازهای وی را تشخیص دهد. کسب شناخت در این حوزه‌ها مانند زنجیره‌ای است که فقدان هر یک از حلقه ها تداخلی را در کلیّت موضوع ایجاد می‌کند. در صورت جمع شدن این عوامل است که عکس قدرت خواهد یافت و عکاس خواهد توانست به هدف اصلی خود نائل شود.

نما در عکس خبری:

  • نماهای عمومی:

نمای عمومی یک رویداد خبری، کل محل وقوع رویداد را به طور نسبی بیان می کند. عکاس خبری باید چندین عکس از نمای رویداد تهیه کند، هر چند ممکن است مورد استفاده قرار نگیرد. رویداد خبری به ما می گوید که عکاس چه نمایی لازم دارد. نمای عمومی نیز نشان می دهد که واقعه خبری در کجا و چه زمانی به وقوع پیوسته است.

  • نمای متوسط:
    در نمای متوسط باید تمام عوامل سازنده در خبر حضور داشته باشد. نمای متوسط مانند لید، داستان را بیان می کند و خلاصه داستان در آن شرح داده می شود. برای نماهای متوسط در عکسبرداری خبری لنزهای با فاصله کانونی ۲۴ و ۲۸ میلیمتری کاربرد خوبی دارند.
    نمای درشت:
    نمای درشت حالت دراماتیک به عکس می دهد و به دلیل نمای درشت است که ارتباط نزدیک بین موضوع عکس و بیننده به وجود می آید. در نمای درشت تنها به یک موضوع اکتفا می شود و نمی‌توان ۲ یا چند موضوع را در یک عکس به تصویر کشید.
    عکسبرداری زیاد از رویداد خبری:
    عکاس در این حالت است که می‌تواند به عکس مورد نظر برسد، در این روش توصیه می شود که عکاس از هر وضعیت ۶ عکس بگیرد، برای مثال چند قدم به عقب برود و از جایگاه جدید عکس بگیرد. این روش به ویژه در مواردی که موضوع رویداد در حال تحول و دگرگونی است بیشتر استفاده می شود.

اخلاق حرفه‌ای در عکاسی خبری:

اصول اخلاقی مجموعه‌ای از اصول و ضوابطی را شامل می شود که به عمل جهت می‌دهند. یک عکاس غیرخبری می‌تواند با قرار دادن سوژه در مکانی مشخص و حذف بعضی از جنبه ها به کمک نرم افزار رایانه‌ای دخل و تصرفی در عکس ایجاد کند، لیکن این مسئله در عکاسی خبری به دور از اخلاق است. تغییر و دستکاری یک عکس خبری منجر به از دست رفتن اعتماد مخاطب به عکاس از یک سو و رسانه از سوی دیگر خواهد شد و مؤسسه منتشرکننده را زیر سؤال خواهد برد، بنابراین برای عکاسان حرفه‌ای و مسئولین رسانه‌ها، هرگونه دستکاری و یا تغییر عکس در محدوده نکات غیر اخلاقی قرار می‌گیرد به همین دلیل است که عکاس خبری به علت صداقت در ثبت تصویر، کاربردی‌ترین شاخه عکاسی محسوب می شود.
همانگونه که اشاره شد در عکاسی خبری روایت عکس مقدّم بر قضاوت است. در عکس های خبری، عکاس نباید قضاوت خود را القاء کند، بلکه تنها باید به مخاطب کمک کند تا واقعیت ماجرا را خود کشف کند.
برخی از اصول اخلاقی در زمینه عکاسی خبری به شرح زیر است:

۱- عکاس خبری باید در جهت حق دسترسی همگان به حقایق, عکس های صحیح، دقیق و منصفانه تهیه کند.
۲- هر عکاس یک مسئولیت حرفه‌ای و اجتماعی دارد. مبنای عمل وی باید وجدان اخلاقی باشد.
۳- سرقت عکس و عدم رعایت حقوق معنوی عکاس همیشه مذموم و مطرود است.
۴- پذیرش هرگونه پاداش غیر قانونی و نامشروع برای پیشبرد مقاصد خصوصی مغایر با منافع و مصالح عمومی است.
۵- عکاس باید فردی آزاد و دارای استقلال باشد و از قبول هرگونه فشار و تهدید برای انتشار یا عدم انتشار، تغییر و اصلاح عکس خودداری کند.
۶- عکاس باید به استقلال و حاکمیت ملی، نظم و امنیت عمومی، آسایش، سلامت و آرامش روانی جامعه احترام بگذارد.
۷- عکاس باید به اصول دینی و معتقدات مذهبی، آداب و سنن قومی و ملی احترام بگذارد.
۸- عکاس باید در جهت صلح و آرامش بین المللی و همزیستی مسالمت آمیز فعالیت کند و در جهت ارزش‌های بشری از هیچ کوششی دریغ نکند.
۹- حریم خصوصی مردم را به رسمیت بشناسد و از توهین و تهمت و افترا به آن‌ها بپرهیزد.
۱۰- از افشای اطلاعات و تصاویری که محرمانه است بپرهیزد.
۱۱- از دخالت در موضوع مورد عکاسی بپرهیزد.
۱۲- در مواجهه با دیگران باید فروتنانه رفتار کند.
۱۳- در مواجهه با موقعیتی که اقدام مناسب روشن نیست، از کسانی که در این امر خبره می باشند مشورت بگیرد.
۱۴- از درگیر شدن در امور سیاسی مدنی و شغلی یا مشاغلی که موجب به خطر افتادن استقلال آنها می‌شود پرهیز کند، چرا که در این صورت قالب های فکری گروه یا حزب بر وی تأثیر می‌گذارد و ممکن است سوگیری هایی در عکس‌های خبری اعمال شود.
۱۵- عمداً تلاش های خبری دیگران را خراب نکند.

————————————–
منابع:
۱- http://www.nppa.org
۲- کوبر، کن، (۱۳۷۰) عکاسی برای مطبوعات ” تهران، انتشارات برگ”
۳- یحیایی، خسرو، (۱۳۷۳)، “عکس‌های خبری، خواننده را به محل رویداد می کشاند”، فصلنامه رسانه، ویژه‌نامه آموزش روزنامه‌نگاری
۴ – همشهری آن لاین “فتوژرنالیسم چیست”

 

ff

سلامدفتر مطالعات و  برنامه ریزی رسانه cjt