گویندگی و گزارشگری چیست؟

گویندگی و گزارشگری چیست؟



گویندگی هنر و فنی است که طی آن ، گوینده با شناخت و درک کامل زبان مادری و ادبیات آن، زبان مکتوب را با استفاده درست از اندام های گفتاری، با لحن مناسب به منظور ایجاد ارتباط و انتقال مفاهیم با حفظ امانت به زبان ملفوظ تبدیل می کند و گوینده خوب گوینده ایست که روح کلمات و متونی را که در اختیار وی قرار داده شده است را به مخاطبان خود به بهترین و زیباترین شکل ممکن نمایش دهد.

لازم به ذکر است که ارتباط گفتاری، مهمترین رفتار انسان و تاثیرمتقابل اجتماعی است. اگر خوب بنگریم می‌بینیم که تفاوت حیات انسان با دیگر موجودات زنده و حیوانات در این است که او ارتباط خود را از طریق گفتار و سخن محقق می‌سازد.
«گوش دادن، سخن گفتن، خواندن و نوشتن» از عناصر اصلی ارتباط انسانی به شمار می‌رود.
جنس صدا و تُنالیته و ویژگی آن یک امر غریزی و ژنتیک و خدادادی است اما چگونه سخن گفتن، آشنایی با فن بیان و آیین سخنوری؛ ژنتیک و غریزی نیست بلکه مهارت و توانایی است که در جریان آموزش، تمرین و کسب تجربه حاصل می‌شود.این آموزش بهتر است مانند دیگر علوم از همان دوران نوجوانی و جوانی آغاز شود و در صورت استعداد و بهره‌وری ذاتی و نیز برخورداری از عشق و علاقه در حوزه سخن و فن گفتار و بیان، سخنور و گوینده‌ای توانا تربیت شود. گویندگی نیز مانند تمام مهارت ها و فنون زندگی نیازمند آموزشی صحیح در راستای تربیت و پرورش صدا است.

انواع گویندگی و گزارشگری در رادیو و تلویزیون:

  • گوینده پخش و اعلام برنامه رادیو و تلویزیون: فردی که فواصل برنامه های مختلف رادیو و تلویزیون را بهم ربط می دهد.
  • مجری برنامه هابی رادیویی و تلویزیونی: فردی که نقش ارتباط با میهمانان, خواندن متون نوشته شده و گاهی گزارشگر را ایفا میکند که نیازمند به حضور ذهن بالا و توانایی اجرا است.
  • گوینده آگهی های بازیگری: خواننده متن آگهی های بازرگانی
  • گزارشگر ورزشی رادیو و تلویزیون: گزارش لحظه به لحظه از جریانات ورزشی و القای هیجانات مسابقات ئرزشی به بیننده و شنونده
  • کارشناس-مجری رادیو و تلویزیون: کارشناسی با توانایی مجری گری و گویندگی که گفتگو های تخصصی را اداره می کند.
  • مجری برنامه های گفتگو محور: فردی با توانایی بالا در مدیریت سمت و سوی گفتگو ها و پرسش و پاسخ
  • مجری برنامه های تفریحی و مسابقات رادیویی و تلویزیونی: فردی که مسابقات را جلوی دوربین اداره کرده و فضایی جذاب و مخاطب پسند فراهم می کند.
  • مجری برنامه های کودک و نوجوان: در برنامه های کودکان و نوجوانان نقش ارتباط با مخاطب و بخش های مختلف برنامه را له عهده دارد.
  • نریتور(متن خوان): خواننده متن های مربوط به تصاویر تلویزیونی مانند نریتور برنامه های خبری و علمی.
  • بازیگر_مجری و گوینده: هنرپیشه ای که کار اجرای تلویزیونی (احتمالا همراه با بازیگری) را انجام می دهد
  • گوینده و مجری اخبار: فردی با تمرکز و فن بیان بالا که خبر ها را برای بینندگان و شنوندگان میخواند.
  • گزارشگر هواشناسی: که اکثرا کارشناسان هواشناسی هستند به گزارش وضعیت آب و هوا در بخشی از اخبار می پردازند.
گوینده و گزارشگر باید به لحاظ روحی و روانی از ویژگی ها و امتیازات ویژه ای برخوردار باشد که در ذیل به آنها اشاره خواهیم کرد:
۱-گویندگی یک فن و هنر است. شما برای موفقیت در این حرفه نیازمند به عامل عشق هستید. این حرفه با همه جذابیت ها وشیرینی که دارد تلخی ها و کاستی های فراوانی نیز به همراه خواهد داشت. پس باید عشق داشته باشید تا همه این سختی ها هموار گردند.
۲– تقویت اعتماد به نفس: اعتماد به نفس به معنای خود بزرگ بینی و به معنای تکبر و غرور محض نیست. اشتباه نکنید. اعتماد به نفس در گام اول با آرامش توامان است. بنابراین باید آرامش و خونسردی خود را حفظ نمایید. از زود خشم بودن و بروز نگرانی بپرهیزید. اگر چنانچه فردی عصبی ، زود خشم و پر استرس بوده و هرگز قادر به ترک این ویژگیهای خود نمی باشید به سراغ این حرفه نروید. اگر چه که با داشتن عامل اول یعنی عشق به حرفه گویندگی می توانید آرامش را نیز در خود ایجاد نمایید. در صورت بروز اشتباه آرامش خود را حفظ نموده و به خود بگویید : “این که پایان جهان نخواهد بود.”.تنفسهای عمیق قبل از شروع کار به شما در تقویت آرامش کمک خواهد نمود.
۳- خودتان باشید: در وحله اول سعی کنید دنباله روی سبک و سیاق خود بوده و از دیگران تقلید ننمایید. زیبایی های شخصیتی و کلامی و گفتاری خود را برجسته نمایید. از خلاقیت های درونی و وجودی خود بهره بگیرید. فراموش ننمایید کلام و روحیات شما از ظاهر شما مهمتر است.
۴- آهنگ صدای شما باید انتقال دهنده حالات متنی باشد که در حال خواندن آن هستید. در این صورت این حالات را به شنونده انتقال خواهید داد.
۵- شما باید به گفته های خود باور داشته باشید. به عبارتی اگر چنانچه به آنچه می گویید باور قلبی ندارید این عدم اطمینان را بروز ندهید. در غیر اینصورت شنونده از شما تاثیر نخواهد گرفت.
۶- در صورت بروز اشتباه هنگام سخن گفتن به اشتباه خود اقرار نمایید.
۷- با لذت و جدیت کار کنید.
۸- اگر مخاطبان شما را عوام تشکیل می دهند باید مردمی باشید و از ادای کلمات و واژگان پیچیده خودداری کنید.
۹- در هر لحظه آماده گی بروز مشکلات و حتی خطرات ناشی از کار خود را داشته باشید.
۱۰- به خاطر داشته باشید که شما ارائه دهنده یک برنامه هستید بنابراین شما از شان والایی برخوردارید. هرگز در از دست دادن این شان قصور و کوتاهی ننمایید.
۱۱- در برنامه های خاص برای بیشتر تحت تاثیر قرار دادن مخاطبان سعی در صمیمانه تر خواندن متون داشته باشید. بدین ترتیب مخاطب با شما بهتر ارتباط برقرار خواهد کرد.

گویندگی اخبار

گویندگی اخبار رادیو و تلویزیون یک مهارت فردی در (اجرا) است.چه آن را استعدادی ذاتی بدانیم وچه هنری فراگرفته شده و چه هر دو.همه ما باکمی دقت می توانیم بفهمیم که بسیاری از مهارتهای اجرای نمایش در گویندگی کاربرددارد.
مهارتهای ارتباطی گویندگان اخبار
 همه ما می دانیم که برقراری ارتباط دو الگوی کلی دارد:ارتباط کلامی و ارتباط غیر کلامی
هر نوع برقراری ارتباطی که کلمه در آن بکار رود، گونه ای ارتباط کلامی است. بر این اساس ارنباط کلامی به دو بخش ارتباط (گفتاری) و (نوشتاری) تقسیم می شود. ما به هنگام سخن گفتن و نوشتن از کلمات استفاده می کنیم. یعنی:با الگوی کلامی ارتباط برقرار می کنیم.هر جا واژه جوهر ارتباط نباشد، برقراری ارتباط غیر کلامی است.پس به راحتی می توان حدس زد که حالتهای بدن، ژستها، حرکات و … عناصر ارتباطات غیر کلامی هستند.
در ارتباط کلامی :
تأکید لحن و آهنگ گفتار , سکوت , فن بیان و آیین سخنوری اهمیت بسیار زیادی دارند
در ارتباط غیر کلامی نیز: حرکات و حالات چشمها,  حرکات سر، صورت و اجزاء آن, دستها و حرکات بدن که زیر مجموعه ای علم  زبان بدن هستند اهمیت می یابند.

گزارشگری

در میان فنون و حرفه های رسانه ای  به ویژه رادیو، گزارشگری از دشوارترین و فنی ترین حرفه هاست .
خبر نویسی، خبر نگاری، برنامه نویسی و … هر یک دشواریهایی دارد و مهارتهایی طلب می کند. اما گزارشگری ، آمیزه ای از همه فنون رسانه ای است. گزارشگر باید چون خبر نویس، حساسیت ها، اهمیت ها، اثرگذاری ها و ارزش های خبر را بشناسد. باید مانند خبرنگار بداند خبر را باید از کدام نهانگاه، نزد چه کسی و چگونه بیرون بکشد و سپس با چه بیان و شیوه ای آن را به مخاطب تحویل بدهد. نیز باید چون برنامه نویس، ارزش واژه ها را بشناسد، جمله پردازی بداند ، مسیر تحقیق را بشناسد و بداند از این مجموع چگونه می توان متنی خواندنی، شنیدنی و دیدنی ساخت .
گزارشگری حرفه ای دشوار است ، نه فقط از نظر علم و اطلاع – که برای این کار شرطی اساسی و حتمی به حساب می آید، که حتی از نظر جسمانی ، بنا براین گزارشگر باید ویژگیهایی داشته باشد که عبارتند از :
۱ آمادگی :

نه خبر می تواند برای ورود و حضور گزارشگر صبر کند و موضوعهای خبری جذاب و قابل گزارشگری .
گزارشگر باید منشا، خبری داشته باشد یا منشا، جذابیت ، یعنی ممکن است موضوعی بدون داشتن زمینه خبری، برای تهیه گزارش مطلوب باشد . همانند یک آتشفشان ، گزارشگر باید همیشه آماده ورود به صحنه کار و تلاش باشد .
گزارشگر باید از لحاظ بدنی آماده رویارویی با شرایط سخت باشد ، کار کردن در یک منطقه زلزله زده ، انتظار کشیدن های طولانی در سرما و گرما، به سر بردن در موقعیتهای دشوار، سر زدن در چند محل در یک روز برای پیگیری کار گزارش و …  بدن سالم و در حد خود ورزیده ای را طلب می کند. ناتوانی گزارشگر از به عهده گرفتن وظایف گزارشگری، برای رسانه قابل پذیرش نیست. گزارشگر باید آن قدر آمادگی عقلی داشته باشد که پدیده ای او را غافلگیر نکند ، باید بداند پرسش های خود را کجا مطرح کند تا پاسخ بگیرد و این خود توانایی های ذهنی بالایی را طلب می کند .

۲-به روز بودن :

گزارشگر باید همیشه از رویدادها و تحولات اطرافش آگاه باشد . باید بیش از مردم عادی فیلم و نمایش ببیند ، کتاب بخواند ، روزنامه مطالعه کند و …. گزارشگر باید بسیار بنویسد ، البته نه فقط به هدف پخش شدن .
زیاد خواندن ، در جریان رویدادها بودن و زیاد نوشتن ، گزارشگر را آماده می کند تا در تهیه گزارش موفق تر عمل کند . تازگی و به روز بودن در ذات این حرفه است و شرط اولیه آن به حساب می آید گزارشگر و روزنامه نگار باید به روز باشد و به روز بماند .
اما چگونه می توان به روز بود ؟
به روز بودن به معنای آگاهی از روابط دنیایی، مناطق بحرانی جهان، خبر سازان و گرایش های عمده سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و هنری است . گزارشگری حرفه توقف نیست، هر حادثه ، هر خبر و هر گزارش ماجرایی تازه است. یعنی بافت، زمینه، عوامل و آثار آن متفاوت با حادثه ها، خبرها و گزارش های پیشینی است. در نتیجه شیوه برخورد و پرداخت نویسی را طلب می کند .

۳-شهامت و خطر پذیری :

گزارشگری حرفه ای دشوار است. گزارشگر باید با پدیده هایی درگیر شود که حدی از غیر عادی بودن، شرط اصلی آنهاست . در بیشتر موارد در ذات غیر عادی بودن، خطر هم نهفته است .
گزارش درباره یک سوء استفاده ، گزارش از فعالیت قاچاقچیان ، گزارش از کارگاه های تولید پوشاک با نشان و مارک های معروف اروپایی ، تهیه گزارش از کسانی که از اعتماد مردم سود می برند و … به یک اعتبار ، استقبال از ماجرا و برخورد است. کاری که مردم عادی از ورود به آن پرهیز میکنند . حضور در متن و حاشیه جنگ ها و درگیری ها ، بلایای طبیعی ( زلزله و گرد باد و سیل و آتشفشان و … ) .
غیر از این ، همین که کسی کاغذ و قلم ، یا ضبط صوت و دوربین در دست بگیرد و به میان مردم برود ، حدی از شهامت و آمادگی را طلب می کند.

۴- تسلط بر زبان و ادبیات :

گزارشگری از جنبه های مختلف با ادبیات تفاوت دارد. اما هر چه در ادبیات قوی دست تر باشیم، موفق تر خواهیم بود . گزارشگر باید آن چه را می بیند، کشف می کند و به دست می آورد، با زبانی گیرا و جذاب با مخاطب در میان گذارد ، هر قدر ذهن او از واژه ها، تعبیر ها، ترکیب ها و نکته های ادبی سرشار تر باشد این انتقال به شکلی روان تر و جذاب تر عملی خواهد شد .
شاید درست باشد که ادعا کنیم مخاطبان هم ادیب نیستند. اما این را هم باید بپذیریم که همه مخاطبان به آسانی مهارت ادبی را از ناشیگری تمیز می دهند.
در رادیو که گزارشگر مستقیماً با مردم سخن می گوید، تسلط به سطحی از ادبیات که درست و زیبا سخن گفتن را تأمین کند ، ضروری است .

۵- آشنایی با وسایل و ابزار فنی :

گزارشگر باید با کار انواع وسایل و تجهیزاتی که به آن نیاز دارد، آشنا باشد مثلاً برای گزارشگر رادیو ، کار کردن با دستگاه ناگرا و ضبط صدا با کیفیت خوب و مناسب لازم و ضروری است .

۶- دغدغه های انسانی:

گزارشگری بدون جنبه های حسی، اعتقادی و مردم گرایانه جاذبه چندانی ندارد. گزارشگری چیزی غیر از این نیست که انسانی در دل مشغولی های انسانی دیگر باشد و این دغدغه ها را با انسان های دیگر در میان گذارد. کسانی که گزارشگری را حرفه ای صرفاً مهارت مدار و قانونمند می شمارند، در اشتباهند. بهترین کارهای گزارشگری یک گزارشگر، کا رهایی است که با موفقیت در خدمت روابط ظریف انسانی قرار گرفته اند .

 

پس از تعریفی جامع از گویندگی و گزارشگری به ذکر ۳۱ نکته بسیار ارزشمند در این خصوص می پردازیم:

 

  1. معمولی لباس  بپوشید اماآراسته باشید.کلمات  شماست که بیشترین  اهمیت را دارد، نه ظاهر شما.
  2.  واضح و بااطمینان  صحبت  کنید ، سرعت بیان  خود را تنظیم کنید  و از آهنگ  صدا  برای به حداکثر  رساندن  تاثیر واژه ها و عبارتهای کلیدی  بهره گیرید . می توانید  در مواردی  برای  تاثیر گذاری  بیشتر  مکث کنید.
  3. در هنگام گویندگی وضعیتی  اختیار کنید  که گویی با یک  شخص صحبت می کنید .
  4. قبل  از اجرای   برنامه  ، تمرینات  تنفسی  انجام  دهید. نفس عمیق  بکشید  از حرکات  چهره  در تلویزیون  بهره  بگیرد
  5. در صورت  بروز  هر اشکالی  آرامش  خود را  حفظ کنید . اگر واقعاً   اشتباهی   روی  داد ، پایان  دنیا  نیست .
  6.  با خود و حرفه تان صادق باشید.
  7. هیچگاه درقبال اینکه  برنامه ای را به شیوه ای خاص اجرا کنید ، توصیه ای غیرمنطقی ویاخارج ازتوان خود را قبول نکنید.
  8. به یاد داشته  باشید‌ اعتبار ، بزرگترین  نقطه قوت و نقطه ضعف  شماست زیرا کسب اعتبار ، زمان  درازی  می طلبد ولی خیلی سریع  می تواند از بین برود.
  9. به خاطر  داشته  باشید  مردم مطالب شما  را نمی خوانند ، بلکه  گوش می دهند ( در رادیو )  تنها  یک بار  فرصت  دارید  که مطلب را به آنها  تفهیم کنید.
  10.  در استفاده از زبان فعالانه  عمل کنید  نه منفعلانه . خبرها را سریع  اعلام کنید . زمان  پخش  ارزشمند  است هر کلمه ای مهم  است .
  11. از عبارت هایی  استفاده  کنید  که مردم  با آنها  آشنا هستند.
  12.  از حدس  و گمان برای  نتیجه گیری اجتناب کنید .
  13.  در آماده سازی  خود هوشمندانه  عمل  کنید. اگر  یک روز کاملاً  خود  را آماده  نکرده  باشید، یک رویداد مهم  می تواند شما را غافلگیر کند.
  14. همواره آسوده خاطر باشید.
  15. هر چه بیشتر در جریان رویدادهای  کاری و خبری روز باشید، اعتماد  به نفس بیشتری خواهید داشت.
  16.  باید برای هر چیزی آماده بود.
  17.  سعی کنید به سخنان  کسانی که آنها را قبول  دارید، گوش فرا دهید. و مطالب  بیشتری   از آنها بیاموزید.البته آموختن ازهرکسی شرط خردمندی است .
  18. به نحو ه کار همکاران و رقبای خود توجه کنید.
  19.  به خاطر داشته باشید خبر یک کار گروهی است و شما نماینده این ماشین بزرگ هستید، تا می توانید مطالعه کنید و بخوانید.
  20.  مهارت در خواندن خبرهای بسیار مهم و ناگهانی ازمولفه های یک گوینده خوب است. آماده بودن برای خواندن خبرهای ناگهانی برای ادامه کارشما بسیار مهم است .
  21.  همیشه برای بروز اشکال آمادگی داشته  باشید .
  22. از اعتراف به نقصان برخی امور نهراسید .
  23. آرامش خود را حفظ کنید یا به آن تظاهرکنید مانند یک هنرپیشه .
  24.  داشتن سلامت اندام گفتاری، صدای سالم و توانایی استفاده از ظرفیت آن ازلوازم کار شماست .
  25.  داشتن بیانی شیوا و شفاف ضروریست ، بیان شیوا بیانی است که مخاطب  برای درک آن  دچار ابهام وسردرگمی نمی شود .
  26.  گوینده باید صدای خود را با متن و مفهوم خبر هماهنگ کند، به عنوان مثال لحن خواندن یک خبر علمی –فرهنگی  با لحن خبر حمله یا حادثه متفاوت است
  27. گوینده باید هنگام خواندن خبر، مفاهیم اصلی را با تسلط و بر جسته سازی نکات اصلی انتقال دهد.
  28. گوینده ای که بتواند با مخاطب ارتباط برقرار کند و توجه او را جلب کند ،گوینده ای جذاب است.
  29. توانایی خبر خوانی از اتو کیو باید به گونه ای باشد که مخاطب احساس کند رو در روی گوینده است, نگاه گوینده در این صورت نباید خیره  و یکنواخت باشد.
  30. گوینده باید  شخصیت خود را طوری در صدایش  منعکس کند که  صدایش  دارای « قدرت برقراری ارتباط» « قدرت انتقال فکر »  ،‌« قدرت انتقال حس » ،« منعکس کردن شخصیت »  و « تلفظ و ادا کردن درست کلمات » باشد.
  31. کسی که صدایش انعطاف داشته  باشد دارای امتیاز بالاتری است.

 

 

 منابع:

مجری گری و گویندگی و فن بیان

اصول روانشناختی گویندگی

مبانی گویندگی

۵۰ نکته راه گشا در خصوص گویندگی

 

ff

سلامدفتر مطالعات و  برنامه ریزی رسانه cjt