تفاوت‌های خبرنویسی در رسانه‌های جمعی

تفاوت‌های خبرنویسی در رسانه‌های جمعی



بخش خبریِ رسانه‌های جمعی از پرطرفدارترین بخش‌های مطبوعات و برنامه‌های رادیو و تلویزیون است به شرط آن که ویژگی‌های تنظیم و تدوین اخبار در این رسانه‌ها رعایت شود. خبرگزاری‌ها نیز از این قاعده مسنثنی نیستند.

این وسیله‌ی ارتباطی نیز برای جذب مشتری و افزایش آبونمان (اشتراک) باید در ارسال اخبار شرایط و ویژگی‌هایی را رعایت کند تا دریافت‌کنندگان اخبار را راضی و اقناع سازد.

به همین دلیل باید ویژگی‌های رسانه‌های جمعی را شناخت و در واقع امتیازات و محدودیت‌های آنها را مد نظر قرار داد تا با توجه به آنها، به تنظیم مناسب خبر برای هر یک از رسانه‌های جمعی دست یافت.

 

الف رسانه‌ها نوشتاری (مطبوعات)

آن دسته از رسانه‌های همگانی که برای پخش و انتشار اخبار، اطلاعات، آگاهی‌ها و ایجاد ارتباط میان مردم و انتقال ارزش‌ها از زبان و بیان مکتوب استفاده می‌کنند، رسانه‌های نوشتاری (مطبوعات) نام می‌گیرند که در عین حالی که دارای امتیازات و امکاناتی هستند، محدودیت‌های نیز شامل آنها می‌شود.

 

امتیازات یا ویژگی‌ها

– رسانه‌ی نوشتاری ویژه‌ی نخبگان است، به دلیل آن که مخاطب آن باید سواد داشته باشد؛

– رسانه‌های نوشتاری در مقایسه با رادیو و تلویزیون از ابزار و امکانات قابل دسترس‌تر برای تولید و انتشار خبر – در شکل ابتدایی آن – استفاده می‌کنند و در نتیجه هر پیام می‌تواند به شیوه‌های گوناگون – که رایج‌ترین آن تکثیر است- چاپ و در تیراژ بالا منتشر شود، لذا تنوع مطبوعات همواره بیشتر از تنوع دیگر انواع رسانه‌هاست؛

– برای ایجاد سیستم و دستگاه فرستنده و گیرنده رادیو و تلویزیون امکانات فنّی متعدد و نسبتاً پیچیده‌ای مورد نیاز است که هزینه‌های هنگفت را دربر دارند و همچنین در اکثر جوامع موانع قانونی و سیاسی در راه ایجاد و تأسیس این گونه رسانه‌ها وجود دارد. لذا در عمل، رسانه‌ی نوشتاری بیشتر از دو رسانه دیگر نقش مردمی‌ کسب می‌کند و در شکل و محتوا تنوع بیشتری نسبت به سایر رسانه‌ها دارد؛

– ویژگی مکتوب بودن رسانه‌های نوشتاری، آنها را به عنوان سند جلوه‌گر می‌کند و به مخاطبان فرصت انتخاب می‌دهد و آنان را در زمان محدود نمی‌کند.

محدویت‌ها

– در رسانه‌های نوشتاری، خبرها همواره به طور کامل انتشار نمی‌یابند، و این امر به دلیل کمبود وقت نیز صفحه‌های محدود و معدود است، هر چند که برخی از مطبوعات بالاترین تعداد صفحه‌ها را دارا باشند؛

– رسانه‌های نوشتاری از مشکل زمانی رنج می‌برند، این رسانه‌ها عمر کوتاهی دارند که به ۲۴ ساعت هم نمی‌رسد (روزنامه ها) و از سوی دیگر مدت زمان لازم برای تولید یک روزنامه از ۵ تا ۸ ساعت است، به همین دلیل امکان بهره‌گیری از تمام رویدادها را ندارند؛

– محدودیت مکانی، یعنی مشکل توزیع همزمان در همه نفاط یک کشور یا حتی یک شهر بزرگ نیز شامل آنها می‌شود.

 

ب. رسانه‌های گفتاری (رادیو، کاست و صفحه)

رسانه‌های گفتاری (شنیداری) آن دسته از وسایل ارتباط جمعی‌اند که مهم‌ترین عنصر ارتباطی آنها صوت، بیان و کلام است. زبان مکتوب یا تصویری در این گونه رسانه‌ها جایی ندارد.

امتیازات یا ویژگی‌ها

  • سریع‌ترین و فراگیر ترین وسیله‌ی ارتباطی هستند؛
  • کاربرد سیاسی رادیو و نمایش قدرت به وسیله آن یکی از مهم‌ترین ویژ گی‌های این رسانه در جامعه است؛
  • نقش رادیو در مبارزه با بی سوادی با پخش برنامه‌های ویژه برای سوادآموزی و آموزش بزرگسالان تردید ناپذیر است. در واقع می‌توان گفت رادیو کاربرد آموزشی دارد؛
  • نداشتن محدویت زمانی و مکانی یعنی پخش ۲۴ ساعته‌ی برنامه‌های گوناگون و همچنین رساندن صوت به تمام جهان؛
  • پیشرفت فرستنده‌ها و استفاده از ماهواره این وسیله‌ی ارتباطی را به وسیله‌ای بدون مرز تبدیل کرده است؛
  • ارزانی بهای گیرنده‌ی رادیو، امکان خرید و مصرف بیشتر آن را فراهم کرده است؛
  • به زبان‌ها و لهجه‌های مختلف برنامه پخش می‌کند؛
  • نیاز به توجه و خواندن همچون مطبوعات و تلویزیون را ندارد. در حین هر کاری می‌توان به آن گوش داد و از آن استفاده کرد؛
  • رادیوهای ترانزیستوری، حمل و نقل این وسیله را آسان کرده است.

محدویتها

  • به دلیل فرّار بودن مطالب نمی‌توان آن را به عقب برگرداند یا دوباره گوش کرد؛
  • نمی‌تواند به عنوان سند باقی بماند (مگر درصورت ضبط که برای همگان میسّر نیست)؛
  • به خاطر فرّار بودن کلام، ایجاد ارتباط دشوار است و نیاز به صوت گیرا دارد که بتواند شنونده را مجذوب کند و مطمئن باشد که شنونده به برنامه‌ها توجه دارد.

 

ج. رسانه‌های تصویری (تلویزیون،سینما،ویدئو )

رسانه‌های تصویری برای انتقال اخبار و آگاهی‌ها از پخش تصویر و صوت توأمان استفاده می‌کنند. تلویزیون نشانه‌ی کامل و برجسته‌ی تصویر به عنوان یک وسیله ارتباط جمعی است.

امتیازات یا ویژگی‌ها

  • تلویزیون کامل‌ترین وسیله‌ی ارتباطی از نظر برخورد با حواس پنجگانه انسان است؛
  • همزمان می‌تواند از بیان تصویری، نوشتاری و گفتاری بهره بگیرد؛
  • تلویزیون حتی با گرفتن محتوا و پیام هم‌چنان می‌تواند به عنوان یک وسیله‌ی ارتباطی قوی باقی بماند. به بیان دیگر آنچه تلویزیون را از دیگر وسایل ارتباط جمعی متمایز می‌کند، محتوای آن نیست، بلکه مکانیسم و عملکرد آن به عنوان یک وسیله‌ی تصویری است؛
  • استفاده از تلویزیون به عنوان یک وسیله آموزشی؛
  • تلویزیون به دلیل قدرت ایجاد انگیزه و تحرک، دارای قوه‌ی جذب استثنایی و فوق‌العاده‌ی مخاطب است؛
  • قدرت تحریک و تهییج احساسات و ایجاد ارتباط سریعتر با بهره گیری از تصویر و صوت توأمان – که رنگ نیز به این قدرت می‌افزاید – یک امتیاز دیگر تلویزیون است؛
  • فراگیری با توجه به توسعه‌ی فنی و تکنولوژیک ماهواره‌ها.

محدویت ها

  • امکان استفاده در هر زمان از تلویزیون وجود ندارد؛
  • مخاطب به کار دیگری نمی‌تواند بپردازد و باید همه‌ی حواس خود را متوجه تلویزیون کند تا از آن بهره گیرد؛
  • مطالبی که در تلویزیون بیان می‌شوند، فرّار هستند؛
  • عدم امکان حمل ونقل آسان برخلاف سهولتی که در کار حمل ونقل رادیو و مطبوعات وجود دارد؛
  • از بُعد فرهنگی یک برنامه تلویزیونی به طور یکسان از سوی مخاطبان دریافت نمی‌شود.

 

د. خبر گزاریها

خبرگزاری یک سازمان خبری – مطبوعاتی است که وظیفه و مأموریت آن جست وجو، تحقیق، جمع‌آوری و تنظیم اطلاعات و پیام‌هایی است که ضرورتاً باید آنها را در مرکزی انباشت نماید و سپس این اخبار را به مشتریان خود (روزنامه‌ها؛رادیوها و تلویزیون‌ها؛مراکز اقتصادی، سیاسی، سفارتخانه‌ها و… ) ارسال کند.

امتیازات یا ویژگی‌ها

  • سرعت عمل؛
  • وابستگی رادیو و تلویزیون و مطبوعات به خبرگزاری‌ها از لجاظ تهیه‌ی اخبار، زیرا که هیچ یک از آنها قادر نیستند به تنهایی شبکه‌ی اطلاعاتی وسیعی را در سطح جهان برای انجام کارهای خبری خود تأسیس کنند. مهم‌ترین مانع این کار هزینه سرسام آور تأمین چنین شبکه‌هایی است؛
  • خبرگزاری‌ها فروشندگان عمده‌ی اخبار و پیامهای مطبوعاتی‌اند؛
  • خبرگزاری‌ها سبب رشد اقتصادی و عامل صرفه‌جویی در سازمان‌های مطبوعاتی به شمار می‌روند (در ازای آبونمان که دریافت می‌کنند).

محدویت‌ها

  • مخاطبان (استفاده کنندگان مستقیم) پیام‌های خبرگزاری‌ها معدودند؛
  • همه اخبار و پیام‌های خبرگزاری‌ها قابل انتشار نیستند؛
  • پیام‌های خبرگزاری‌ها عیناً به مردم عرضه نمی‌شوند. مطبوعات، رادیو و تلوزیون؛ اخبار، گزارشهای، پیام‌ها و اطلاعاتی را که خبرگزاری‌ها در اختیارشان قرار می‌دهند با توجه به سیاست و هدف مشخص خود به صورت یک محصول نهایی تولید و عرضه می‌کنند.

 

تفاوتهای خبر نویسی و انتشار اخبار در رسانه های جمعی

خبر نویسی مطبوعات رادیو تلویزیون خبرگزاری
سبک خبر نویسی هرم وارنه – تاریخی همراه با لید هرم وارونه هرم وارونه هرم وارونه – تاریخی همراه با لید
لید نویسی انواع لید : لید نویسی با اسفتاده از عناصر خبر، لیدهای یک موضوعی، لیدهای چند موضوعی انواع لید ( به جز لیدهای نقلی که ناقل در پاراگراف بعد می‌آید) انواع لید(به جز لیدهای نقلی که ناقل در پاراگراف بعد می‌آید)       انواع لید
بدنه خبر یا متن خبر حفظ ارتباط ساختاری پاراگرافها با استفاده از عوامل حفظ وحدت خبر هرپاراگراف نیاز به منبع دارد. هرپاراگراف نیاز به منبع دارد حفظ ارتباط ساختاری پاراگرافها با استفاده از عوامل حفظ وحدت خبر
اندازه و محتوای خبر خبر تقریباً کامل است.ستون تعیین کننده است. معمولاً خبرکوتاه است. زمان تعیین کننده است. معمولاً خبر کوتاه است زمان تعیین کننده است. خبر باید کامل باشد.محدویت وجود ندارد.
سابقه خبر تقریباً به صورت کامل می‌آید. بسیار کوتاه در خبر می‌آید. بسیار کوتاه در خبر می‌آید. بطور کامل باید در خبر بیاید.
تحلیل و تفسیر خبر به منظور ارضای نیاز خبری مخاطب تحلیل و تفسیر باید درکنار خبر بیاید. فاصله بین خبر وتحلیل و تفسیر خبر وجود دارد. فاصله بین خبر وتحلیل و تفسیر خبر وجود دارد. فاصله بین خبر وتحلیل و تفسیر وجود دارد. البته بستگی به نوع استفاده دارد.
تیتر نقش اساسی درجلب و جذب مخاطب دارد. باید دارای نقش درجذب مخاطب باشد ولی اکنون به جای تیتر ازخلاصه خبر استفاده می‌شود. باید دارای نقش باشد ولی اکنون ازخلاصه خبر استفاده می‌شود. نقش آن در تفکیک مطالب است.
انواع و اجزای تیتر کاربرد اساسی دارد. کاربرد کم دارد. کاربرد کم دارد. کاربرد ندارد.
زبان خبر زبان ساده، روشن و مفهوم زبان ساده، روشن و مفهوم زبان ساده، روشن و مفهوم زبان ساده و زبان تخصصی
عکس، طرح، نقش کاربرد دارد. کاربرد ندارد نقش و کاربرد اساسی دارد و نقش فیلم‌های خبری در جذب مخاطب بسیار مهم است. کاربرد ندارد.
عرضه یا نمایش خبر با استفاده از تکنیک‌های صفحه‌بندی تنوع و گیرایی دارد. با صوت تنوع ایجاد می‌شود موسیقی نقش مهمی‌ دارد با تنوع تصویر،صوت و همچنین رنگ تنوع ندارد.
برجسته سازی خبر با استفاده ازفنون صفحه‌بندی برجسته‌سازی صورت می‌گیرد. اندازه تیتر، استفاده از عکس، نقش،طرح،جایگاه خبر در صفحه،کادر،ترام، نگاتیو اولویت‌دهی در ترتیب قرائت خبر وصوت اولویت‌گذاری ترتیب خواندن خبر، استفاده از عکس، اسلاید، فیلم، صدا، رنگ می‌تواند در سرعت بخشیدن در ارسال خبر یا تأخیر آن نقش داشته باشد یا خبررا به صورت کوتاه ارسال کند یا پی درپی جزئیات بیشتری بفرستد.

 

حسین قندی

ff

سلامدفتر مطالعات و  برنامه ریزی رسانه cjt