تیتر، هدایتگر خواننده به سوی خبر

تیتر، هدایتگر خواننده به سوی خبر



«تیتر» (Headline ) هدایتگر خواننده به سوی خبر است. جمله یا عبارتی است که به خبر هویّت می‌دهد، می‌تواند خواننده را به خواندن مطلب ترغیب کند، یا او را از خواندن باز دارد. خواننده‌ی روزنامه پویاست و مطالب مخلتف را انتخاب می‌کند.۱

بررسی‌های بی شماری که بر روی خوانندگان روزنامه انجام شده، نشان می‌دهد که خواننده به منظور تأمین «نیازهای آنی و آتی» و آگاهی از محیط اطراف خود، همه مطالب روزنامه را نمی‌خواند بلکه آنچه را که مورد نظر اوست، برمی‌گزیند.۲

تیتر در بسیاری از روزنامه‌ها عامل مؤثری در توجه خوانندگان به آنهاست. بسیاری از مردم، روزنامه را به خواندن تیترهای صفحه‌ی اول آن بر روی دکه‌ی روزنامه فروشی‌ها خریداری می‌کنند. به همین دلیل، صفحه‌ی اول اکثر روزنامه‌های ایران به سبک ویترینی و با تیترهای درشت آرایش می‌شود. در چنین روزنامه‌هایی، بزرگی یا کوچکی تیتر، خود به خود اهمیت تیتر را القا می‌کند. البته باید توجه داشت، در روزنامه‌هایی که از سبک‌های دیگر صفحه‌آرایی بهره می‌گیرند، علاوه بر مورد فوق، اولویت خبر را جایگاه تیتر در صفحه  تعیین می‌کند. ۴

بدین ترتیب، برای تیتر می‌توان چند ویژگی را نام برد:

  • بیان پیام خبری به طور خلاصه و فشرده؛
  • ترغیب خواننده به خواندن «لید» (Lead ) و متن خبر (خرید روزنامه )؛
  • تعیین اهمیت و ارزشیابی مطالب مختلف؛
  • تفکیک مطالب مختلف روزنامه از یکدیگر؛
  • کمک به زیبایی صفحه روزنامه.

بنابراین، با توجه به اهمیت تیتر در ارزشیابی و اولویت بخشیدن به رویدادها، تیتر خبری باید چکیده‌ی مهم‌ترین مطلب را دقیق و روشن بیان کند. به عبارت دیگر، تیتر باید بتواند با حداقل واژه‌ها، حداکثر مفهوم و معنا را برساند.

 

قواعد تیترنویسی

تیتر، معمولاً پس از تنظیم خبر نوشته می‌شود و خبرنگار باید از قواعد تیترنویسی همچون خبرنویسی آگاه باشد. در نوشتن تیتر باید نکته‌هایی زیر را در نظر گرفت، اما چنانچه بتوان تیتر مناسب و گیرایی بدون توجه به این  موارد نوشت، ایرادی ندارد:

  • تیتر باید با مطالب «لید» خبر هماهنگ و منطبق باشد وهمان مطالب را نه کمتر و نه بیشتر بیان کند. (در مواردی که از سبک تاریخی (Chronological Style ) یا ترتیبی در تنظیم خبر استفاده می‌شود و همچنین در برخی از تیترهای «استنباطی » (Inferential ) – که به آن اشاره خواهد شد – تیتر و لید می‌توانند به طور مستقیم با یکدیگر هماهنگ نباشند )؛
  • در نوشتن تیتر باید از واژه‌های آشنا و رسا استفاده کرد؛
  • تیتر باید روشن، دقیق و بدون ابهام باشد؛
  • چون تیتر، شعار (Slogan ) نیست، بنابراین باید حاوی فعل باشد، مگر در شرایطی که انجام شدن یا انجام نشدن کار برای خواننده ابهامی‌ در برنداشته باشد؛
  • انتخاب فعل مناسب،کلید موفقیت در نگارش تیتر است؛
  • از تکرار کلمه در تیتر باید اجتناب کرد؛
  • از نوشتن تیترهای سؤالی، مگر در موارد ضروری،باید خودداری کرد؛
  • از نوشتن تیترهای منفی باید اجتناب کرد، مگر در مواردی که تیتر هدف خاصی را دنبال می‌کند،
  • از شکستن واژه‌ها در تیتر باید پرهیر کرد؛
  • هر چه تیتر کوتاه‌تر باشد – به شرط آن که مهم‌ترین مطلب را به طور دقیق برساند – بهتر است؛
  • از نوشتن حروف اضافه و برخی واژه‌ها، مانند «به»، «برای»، «با» در ابتدای تیتر باید خودداری کرد؛
  • شکل ظاهری تیتر را از نظر انتخاب واژه‌ها ی مشابه باید در نظر گرفت؛
  • همانند لید، «تیتر نقلی» به صورت «نقل قول مستقیم» تنها در صورتی مجاز است که تیتر ویژگی‌های بالا را دارا باشد، در غیر این صورت، باید مفهوم مطلب را به صورت «نقل قول غیرمستقیم» برای تیتر نوشت.

 

تیتر کلی و تیتر مشخص

همان‌طور که گفته شد، تیتر باید دقیق و بدون ابهام باشد و پیام خبری را به روشنی بیان کند. معمولاً تیترهای کلی و غیرمشخص که بدون استفاده از فعل نوشته می‌شوند، پیام خبری را به طور ناقص بیان می‌کنند. برای مطالب خبری، باید از نوشتن تیتر های کلی و غیر مشخص خودداری کرد و پیام را به صورت صریح نوشت.به این تیتر توجه کنید.

 کنگره‌ی بین المللی بزرگداشت فردوسی در تهران

این تیتر مبهم مشخص نمی‌کند که این کنگره برگزار شده است. یا در چه زمانی برگزار می‌شود. اگر به این تیتر زمان فردا، امروز یا دیروز نیز بیفزاییم، تا فعل در آن به کار نرود از ابهام خارج نخواهد شد. البته ممکن است گفته شود می‌توان این تیتر را با « روتیتر» (Kicker ) تکمیل کرد، یعنی فعل را در «روتیتر » به کار برد.به این صورت:

 فردا برگزار می‌شود

کنگره‌ی بین المللی بزرگداشت فردوسی در تهران

با ید توجه داشت که تیتر اصلی همواره باید مستقل و بدون واسطه معنای کامل داشته و خالی از ابهام باشد، زیرا تیتر اصلی خبر است که پیش از هر چیز نظر خواننده را جلب می‌کند و به همین دلیل باید جدا از اجزای دیگر تیتر مشخص و دارای مفهوم باشد.حتی زمانی هم که تیتر را به صورت «نقل قول» می‌نویسم، باید تیتر اصلی خبر بدون توجه به «روتیتر» دارای معنای مشخص و بدون ابهام باشد. بدین ترتیب تیتر مورد نظر یا فعل مفهوم پیدا می‌کند.

 کنگره‌ی بزرگداشت فردوسی فردا درتهران برگزار می‌شود

 در تیترهای نقلی، اگر ناقل جمله در اولویت باشد، حتماً باید در تیتر اصلی درنظر گرفته شود. مانند:

رئیس جمهوری: ما فردوسی را ملی، اسلامی‌و جهانی می‌دانیم

 در صورتی که  ناقل خبر در درجه‌ی دوم اهمیت قرار داشت، چنانچه  «روتیتر » به سبب کمبود جا یا هر علتی در صفحه آرایی نهایی حذف شود، به تیتر اصلی خبر، لطمه‌ای وارد نمی‌آورد. مانند:

 سازمان سنجش آموزش کشور:

نتایج کنکور سراسری هفته آینده اعلام می‌شود

در چنین مواردی، اگر روتیتر هم جذف شود، تیتر اصلی دارای ابهام نخواهد بود، زیرا به صورت یک تیتر مستقل معنی دارد و مشخص است.

 

اجزای تیتر

درروزنامه‌ها و همچنین مجله‌ها برای پاره‌ای از مطالب و اخبار، علاوه بر تیتر اصلی، تیترهای دیگری با حروف کوچکتر در بالا و پایین تیتر اصلی قرار می‌دهند. بنابراین  تیتر شامل این اجزاست.

 

   تیتر اصلی: به تیتری که مهم‌ترین مطلب خبر را بیان می‌کند، تیتر اصلی می‌گویند درپاره‌ای از خبرها، این تیتر یگانه تیتر خبر است و به همین دلیل با درشت ترین حروف نسبت به تیترهای فرعی نوشته می‌شود. مانند:

 مانور مشترک نیروهای مسلح در خلیج فارس برگزار شد

در انتهای جمله‌ی تیتر اصلی نقطه گذاشته نمی‌شود. در داخل جمله از سایر نشانه‌ها استفاده می‌شود.

   روتیتر : روتیتر، تیتری است که در بالای تیتر اصلی قرار می‌گیرد و با حروف کوچکتر نوشته می‌شود. روتیتر مقدمه یا مؤخره‌ی تیتر اصلی است یا خود مستقل می‌باشد.در تیترهای یک یا دو ستونی، استفاده از روتیتر به صورت «مستقل » یا «مؤخره » مناسب نیست.

  روتیتر:  از یک باند افغانی

 تیتر اصلی: ۵۰۰ کیلو هرویین در خراسان کشف شد

 روتیتر: فرمانده‌ی ژاندرامری:

  تیتر اصلی: اضافه خدمت مشمولان غایب بخشیده شد

 در هر صورت، روتیتر باید به گونه‌ای باشد که با برداشتن آن لطمه‌ای به تیتر اصلی خبر وارد نیاید.

  رو تیتر: سازمان هواشناسی کشور:

  تیتر اصلی: برف و کولاک مناطق مختلف کشور را فرا گرفت

  زیر تیتر: عبور و مرور در جاده های کوهستانی به سختی صورت می‌گیرد

  خلاصه تیتر (Summary head ): در پاره‌ای از موارد که خبر طولانی است و حاوی مطالب متعدد می‌باشد، می‌توان خلاصه‌ای از مطالب مهم را بعد از تیتر اصلی یا زیر تیتر به صورت جمله‌های مستقل بیان کرد. خلاصه تیتر را در اصطلاح حرفه‌ای «سوتیتر» (Soustitre ) هم می‌گویند که با ستاره یا نقطه‌های درشت در ابتدای جمله مشخص می‌شود مانند:

  روتیتر: با بهره‌برداری از کشتی «ایران هرمز – ۲۵» در بوشهر

  تیتر اصلی: نخستین  خط کشتیرانی ایران – قطر افتتاح شد

  زیر تیتر: کشتی «ایران هرمز – ۲۵» ظرفیت ۱۵۰ مسافر و ۵۰۰ تن بار را دارد. خلاصه‌ی تیتر: کشتی «ایران هرمز – ۲۵)  مسافت بین بوشهر و بندر دوحه را که ۲۵۰ مایل است، ۲۴ ساعته طی می‌کند.

* هر مسافر می‌تواند تا ۵۰ کیلو بار به طور رایگان همراه داشته باشد.

باید توجه داشت که استفاده زیاد از «خلاصه تیتر » در یک خبر، می‌تواند خواننده را  از خواندن متن خبر باز دارد.

میان تیتر (Subhead ): میان تیتر معمولاً چند کلمه یا عبارت کوتاه است که در میان خبرهای طولانی و خبرهای تلفیقی برای تفکیک مطالب مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. استفاده از میان تیتر در این گونه خبرها نه تنها لازم، بلکه ضروری است، زیرا برای خواننده سهولت بسیار ایجاد می‌کند.

اندازه‌ی حروف میان تیتر از اندازه‌ی حروف متن خبر درشت‌تر است. باید توجه داشت که استفاده از تیترهای فرعی بستگی به اهمیت و اندازه‌ی خبر دارد. در بسیاری از موارد می‌توان فقط به نوشتن «روتیتر» و «تیتر اصلی» خبر اکتفا کرد.

 

زمان فعل تیتر

در تیترنویسی ترجیح براین است که اگر رویداد مربوط به گذشته است، فعل تیتر به صورت «ماضی مطلق» و در صورتی که مربوط به آینده است «مضارع اخباری »باشد. مثال:

رئیس‌جمهوری پاکستان وارد ترکیه شد (ماضی مطلق)

وزیر خارجه‌ی شوروی فردا به عراق می‌رود (مضارع اخباری)

 

تیترهای صفحه‌ی اول روزنامه

تیترهایی که در صفحه‌ی اول (Front Page ) روزنامه‌ها قرار می‌گیرد، براساس معیارها و ارزش‌های ویژه‌ای انتخاب می‌شود. در تحریریه‌ی بسیاری از روزنامه‌های بزرگ، شورایی مرکب از دبیران بخش‌های مختلف تحریریه (دبیر سرویس‌ها) و سردبیر، تیترهای صفحه‌ی اول روزنامه را انتخاب می‌کنند. در مرحله‌ی اول، دبیران بخش‌ها با توجه به اشرافی که بر حوزه خبری (News Beat )  خود دارند، تیترهای پیشنهادی را ارائه می‌دهند که  معمولاً از یک یا دو تیتر تجاوز نمی‌کند.  این گفته به این معنا نیست که دبیران بخش‌ها با وجود عدم تشخیص رویدادی مهم  در حوزه‌ی خبری خود، مجبور باشند تیتری را به شورا ارائه دهند. در هر حال پس از ارائه تیترها، شورا برای انتخاب تیترهای صفحه‌ی اول تصمیم‌گیری می‌کند و از میان ده‌ها تیتر، تیترهای مناسب را برمی‌گزیند. انتخاب تیترها، پس از بررسی جوانب اخبار صورت می‌گیرد و در واقع شورا، تیترها را با توجه به سیاست خبری، خط مشی و جهت‌گیری‌های روزنامه گزینش می‌کند.

در این میان، با در نظر گرفتن فرم و صفحه آرایی متداول روزنامه، «تیتر خبر اصلی صفحه‌ی اول» (Banner Headline ) (در صفحه آرایی یک تیتری) و تیتر دوم صفحه‌ی اول (تیتر سرتاسری)، همواره از دیگر تیترهای این صفحه بیشتر است، زیرا شورا با انتخاب تیتر اصلی صفحه اول می‌گوید که از مهم‌ترین خبرهای روزنامه چنین تیتری انتخاب شده: «خواننده ! مهم‌ترین خبر روزنامه این خبر است». بدیهی است هر خواننده، با توجه به مرتبط بودن یک رویداد خبری به کار و زندگیش، اهمیت و ارزش خبر را تعیین می‌کند.

در اوایل دهه‌ی ۱۹۷۰ دیدگاهی که با عنوان «برجسته سازی» یا «اولویت گذاری»(Agenda- Setting ) رسانه‌ها توسط «دونالد شا» و «ماکسول مک کومز» ( Donald Shaw / Maxwell Mccombs ) مطرح شده، اشاره به این نکته دارد که رسانه‌های خبری با بزرگ و برجسته کردن رویدادهای مختلف، کوشش در القای دیدگاه‌های خاص خود به مخاطبان دارند. از نظر این پژوهشگران، بزرگ و برجسته کردن مطالب در رسانه‌های خبری باعث می‌شود که مخاطبان هم، هماند رسانه‌ها، آن مطالب را برجسته و مهم بپندارند. آنها می‌گویند، اگر رسانه‌های خبری (رادیو، تلویزیون و روزنامه) با این عمل نتوانند تغییرات رفتاری قابل قبولی در مخاطبان به وجود آورند، حداقل باعث تغییرات شناختی قابل ملاحظه‌ای در مخاطبان خواهند شد. ۵ همان‌طور که بررسیهای بعدی نشان می‌دهد، این نکته را باید در نظر داشت که خواننده‌ی روزنامه اهمیت و ارزش هر خبر را به توجه به مرتبط بودن آن رویداد به کار و زندگیش تعیین می‌کند و آثار شناختی، انفعالی و رفتاری رسانه‌ها ـ چه کوتاه مدت و چه بلند مدت ـ بستگی به این موضوع دارد.(۶)

 

تیترهای استنباطی و تیترهای اقناعی

همواره شکل‌های مختلفی از تیترهای خبری مورد استفاده‌ی روزنامه قرار می‌گیرد که شکل و محتوای آن‌ها مورد توجه است. به این گونه تیترها، تیترهای استنباطی (Inferential Headline ) و تیترهای اقناعی (Persuasive ) نام نهاده‌ایم.

 

تیترهای استنباطی: تیترهای استنباطی (برداشتی ) در واقع استنباط صحیح تیترنویس از خبر یا مجموعه‌ای از اخبار و گزارش‌های خبری تلفیقی است. در این نوع تیترها،هدف نقل قول غیرمستقیم، برداشت و مفهوم کلی از یک مصاحبه، سخنرانی، نتیجه‌ی کلی و نهایی یا چکیده‌ای از مجموع اخبار یا گزارش‌های خبری است. موضوع مهم دراین نوع تیتر این  است که بینش تیترنویس، مشی روزنامه و تبحر در تیترنویسی توأماً دخیلند. به ساده‌ترین نوع چنین تیترهایی توجه کنید:

 سخنان رئیس جمهوری در مورد نقش و وظیفه‌ی زنان در جامعه

خواننده با مشاهده‌ی چنین تیتری درمی‌یابد که سخنان رئیس جمهوری در مورد «زن» است. در این شیوه، تیترنویس یا مهم‌ترین موضوع سخنرانی را که در مورد نقش و وظیفه زن بوده، در تیتر قرار داده یا منحصراً موضوع سخنرانی در این باره بوده است. چنین تیترهایی به کل و مجموعه اصلی سخنرانی و یا مصاحبه می‌پردازند. مثال:

 سخنان وزیر کشور درباره‌ی برقراری امنیت در استان‌های جنوبی کشور

مصاحبه‌ی وزیر خارجه درمورد نقش ایران در ثبات منطقه

تازه‌ترین گزارش‌ها از درگیری‌های لبنان

باید توجه داشت که این گونه تیترها همواره می‌تواند با فعل نوشته شود، اما تیترهای استنباطی از نظر شکل،بدون فعل زیبا تربه نظر می‌رسد.این یکی از مواردی  است که می‌توان در تیترنویسی از فعل صرف نظر کرد. تیترهای استنباطی هیچگاه به صورت نقل قول‌مستقیم از سخنرانی‌ها و مصاحبه‌ها نوشته نمی‌شود.

نکته‌ی قابل توجه دیگر در نوشتن تیترهای استنباطی، برداشت و استنباط تیترنویس از مصاحبه و سخنرانی است. یعنی تیترنویس باید توجه کند که مثلاً در مصاحبه، مصاحبه‌شونده اخطار کرده یا هشدار داده است. همچنین سخنران موضوع یا مسأله‌ای را تحلیل کرده یا درباره مساله‌ای رهنمود داده است. از این رو، واژه‌های«تأکید»، «تحلیل»، «رهنمود»، «اخطار»، «هشدار»، «تبیین» و «خطاب» باید در جای خود و در واقع با برداشت درست تیترنویس مورد استفاده قرار گیرند. مثال:

تحلیل گروباچف از روند «پروستریکا» در شوروی

هشدار رئیس جمهوری به حامیان آمریکا در منطقه اخطار شهرداری به اصناف در مورد تخلیه‌ی زباله در معابر عمومی

رئیس جمهوری حل مشکلات اقتصادی کشور را مورد تأکید قرار داد

رئیس جمهوری سیاست پولی و مالی کشور را تشریح کرد

به این نکته نیز باید توجه داشت که در بسیاری از موارد، تیترنویس به خاطر حساسیت موضوع سخنرانی یا مصاحبه  و عدم تمایل به برجسته کردن مطالب، از این نمونه تیترها استفاده می‌کند. تیترهای استنباطی را باید از تیترهای کلی و نامشخص که معمولاً مبهم و بی‌محتواست، متمایز دانست.

تیترهای اقناعی: چنین تیترهایی با هدف‌های مشخصی نوشته می‌شود: هدایت یا تهییج افکار عمومی، تبلیغ و برجسته‌سازی موضوعی در جامعه، زمینه‌سازی در پیرامون اجرای سیاست، تحت تأثیر قرار دادن گروه یا طبقاتی از جامعه و به طور کلی تبلیغ غیرمستقیم برای ترغیب، القا یا تبلیغ یک پیام خبری. در این گونه تیترها، واژه‌ها نقش حساس و اساسی می‌یابند و بیش از هر زمان دیگر باید نسبت به انتخاب آنها حساسیت نشان داده شود. از ویژگی‌های تیترهای تبلیغی و شناخت آنها، می‌توان از کار برد در این نوع تیترها نام برد. اما باید توجه داشت، کاربرد صفات به تنهایی، تیتر را تبلیغی نمی‌کند، به عنوان مثال کار برد صفت « بزرگترین» در مورد احداث یک پل در کشور، جنبه‌ی تبلیغی مورد نظر را تیتر نمی‌دهد. اگر بنویسیم:«بزرگترین پل بر روی کارون احداث شد» و نسبت به پل‌های قدیم این رودخانه چنین نیز باشد. این تیتر را تبلیغی نمی‌نامیم. در تیتر تبلیغی به نوعی رگه‌های سیاسی گنجانده می‌شود و چنانکه بیان شد،هر اندازه در مفهوم، موضوع را القا کند نه در شکل ظاهر، به هدف نزدیکتر شده است. مثال:

عراق با پیشنهاد آمریکا برای مذاکره درباره‌ی کویت موافقت کرد

موافقت عراق برای مذاکره با آمریکا اعلام شد

توافق عراق و آمریکا برای مذاکره در ژنو

این سه تیتر، در ظاهر یک معنا و مفهوم را می‌رساند، یعنی با وجود تفاوت در شکل ظاهری، معنای واحدی را القا می‌کنند، اما تاثیر تیتر سوم به دلیل استفاده از واژه‌ی «توافق» به طور غیرمستقیم برخواننده بیشتر است و القا کننده‌ی همدلی و هم‌آوایی عراقی و آمریکا است.

به طور کلی در تیترهای اقناعی علاوه بر شکل ظاهری و مفهوم باطنی، آنچه از تیتر می‌تراود و تأثیرگذاری بیشتری دارد، مدنظر است. به همین دلیل، دراین نوع تیترها از واژه‌هایی که بار عاطفی بیشتری دارند باید استفاده کرد و مهم‌تر آنکه واژه اول تیتر باید ضربه‌ی نخست را برای جلب توجه خواننده فرود آورد.

به عنوان مثال باید توجه داشت که بین واژه‌های «واکنش» و «عکس العمل» کدام یک می‌توانند در القای مقصود، تیتر را یاری دهند. همچنین باید توجه داشت که در واژه‌های «فروپاشی» و «سقوط» وکلمه‌های «نظام»، «سیستم»، «رژیم» و واژه‌های «موافقت»، «توافق»، «سازش» و «مُرد»، «درگذشت»، «به لقاء الله پیوست» و نظایرآن، هریک بار عاطفی جداگانه‌ای وجود دارد.

 

رویدادهایی با دو تیتر

برخی از روزنامه‌ها برای آرایش صفحه اول روزنامه در مورد یک رویداد یا رویدادهایی که با یکدیگر مرتبط هستند، از دو تیتر زیر هم استفاده می‌کنند. روزنامه‌های آمریکایی ـ به ویژه روزنامه‌ی «نیویورک تایمز » (The New York times) ـ در برخی از موارد از این شیوه بهره می‌جوید. در این نمونه صفحه‌آرایی،تیتر اصلی صفحه‌ی اول روزنامه معمولاً شامل تیتر اصلی سرتاسری (۱۰ ستونی) است. و تیتر دومی‌ از نظر اندازه حروف ستون برابر یا کوچکتر از اندازه تیتر اصلی است. کاربرد این گونه تیترها در مواقع استثنایی و هنگام رویدادهایی است که همزمان رخ می‌دهند.

این تیترها در عین حالی که دو جمله مجزا از یکدیگرند، به هم مربوط هستند. زیرا از مهم‌ترین عناصر یک سلسله  رویداد به هم پیوسته استخراج می‌شوند. برخی معتقدند تیتر دو جمله‌ای باید هنگامی‌ مورد استفاده قرار گیرد که ارتباط بین دو جمله برتمامی‌خوانندگان روشن باشد، در حالی که باید گفت هدف این تیترها تحریک حس کنجکاوی خواننده برای یافتن ارتباط میان دو جمله‌ی تیتر با یکدیگر است. مثال:

درخواست جهانی برای کمک به مردم عراق

بغداد همچنان زیر آتش است

این دو تیتر که از بطن یک سلسله رویداد به هم پیوسته استخراج شده است، این مفهوم را می‌رساند که مردم عراق زیر بمباران‌های هوایی نیاز به کمک دارند. مثال دیگر:

پافشاری ایران برای تشکیل کنفرانس اسلامی‌

جبهه دوم عراق از ترکیه گشوده شد

این دو تیتر از مجموعه رویدادهای منطقه نوشته شد، اما خوانندگان معمولی روزنامه با نگاه اول ممکن است ارتباط را کشف نکنند، ولی حس کنجکاوی برای یافتن ارتباط بین دو تیتر در آنان برانگیخته می‌شود و به خواندن لید و متن خبر تمایل پیدا می‌کنند این‌گونه تیترها هنوز در مطبوعات ما رایج نشده و خوانندگان با این نوع تیتر کمتر آشنا هستند. اما این دلیل نمی‌شود که روزنامه‌های ما، در مواقعی، با توجه به ظرافتی که دراین گونه تیتر نویسی لازم است، به چنین روشی روی نیاورند.

 

تیترهای غیرمتعارف خبری

تیترهای غیرمتعارف به تیترهایی گفته می‌شود که به طور استثنا در مورد برخی از اخبار و گزارش‌های خبری نوشته می‌شود. استفاده از این نوع تیترها برای همه‌ی خبرها  و در همه‌ی مواقع توصیه نمی‌شود. از این تیتر ها می‌توان برای خبرهای هنری، فرهنگی، حوادث، مسائل اجتماعی، هواشناسی و نظایر آن بهره گرفت. مثال:

تهران دیشب در آب غوطه خورد

دیروز در تهران خاک بارید

بجران خلیج فارس برسر دو راهی «جنگ و صلح»

 

تعیم بدیعی (و) حسین قندی

«تیتر، هدایتگر خواننده به سوی خبر ». تعیم بدیعی (و ) حسین قندی، رسانه، سال ۲، ش (تابستان ۱۳۷۰ )”


حاشیه

  1. برای مطالعه در زمینه پویایی مخاطبان و اینکه آیا آنان خود را رویاروی هر پیامی‌ قرار می‌دهند یا فقط به پیام‌هایی روی می‌آورند که با نگرش‌ها، اعتقادات و رفتارهایشان هماهنگ باشد و دیدگاه‌های دیگر در نظریه «هماهنگی و ناهماهنگی شناختی»، رجوع کنید به:

Leon Festinger, A theory of Cognitive Dissonance (Stanford, California Stanford University Press. 1957; N.P. Chapanis and A, Chapanis, “Cognitive Dissonance: Five Years Later. “ Psychological Bulletin, No 1,61,1964. PP. 1-22: William J. McGuire, “selective   Exposure: A Summing Up ” in R, Abeison et al. (eds), Theories of Cognitive Consistency: A Sourcebook, (Chicago: Rand McNally ,1968) ;David O. Sears and Jonathan L. Freedman, “Selective Exposure to Information: A Critical Review,” in Wilbur Scheamm and Donald F. Roberts, eds., The Process and  Effects of Mess Communication, Revised ed., (Urbana). III.: University of Illinois Press , 1977 )  ,PP – ۲۰۹ -۲۳۴ ; Raymond A. Bauer, “the Obstinate Audience:  the Influence Process from the point of view of social  Wilbur Schramm and Donald F. Roberts , eds,, Op cit ,pp 326 – ۳۴۶٫

۲- Wilbur Schramm, “The Nature of News,” Journalism Quarterly, Vol. 26, 1949 ,PP.259-269; Jacklyle, “Immediate. Delayed Reward Use of Newspapers by Adolescents,” Journalism Quarterly, Vol. 39 , 1962 ,PP. 83-5; V. Petlla, “Immediate vs. Delayed Reward in Newspaper Reading, “Acta Sociologica, Vol. 12, 1969; Naiim Badii and Walter J. Ward, “The Nature of News in Four Dimensions, ” Journalism Quarterly, Vol. 57. 1980 ,PP.243 -8 ; Michaiel W. Singletary,” Reliability of Immediate Reward And Delayed Reward Categories, “Journalism Quarterly, Vol. 62 , 1985, PP. 116 ; P. J. Shoamaker and E. k. Mayfield, “Building a Theory of News Content, “Journalism Monographs. No. 103 , 1987. PP. 1- 136.

همچنین نگاه کنید به:

معیارهای گزینش خبر؛ کدام خبر، چرا؟ دکتر نعیم بدیعی، رسانه ۱ ش۱ (بهار ۱۳۶۹): ۴۰-۴۵؛ «چگونگی ترغیب خواننده به خواندن خبر». دکتر نعیم بدیعی، رسانه،سال ۱، ش ۲ (تابستان ۱۳۶۹ ): ۴۴-۴۷٫

۳- Robert F. Garst and Theodor M. Bemstein, Headlines and Deadlines. New York: Columbia University Press, Third  edition. 1961; Edward J, Smith and Gilbert L. Fowier. Jr., “How Comprehensible Are Newspaper Headlines ” Journalism Quarterly, Vol. 59 , 1982 , PP. 761 -66; Arthur Wimer and Dale Brix, Workbook for Head Writing and News Editing., Dubuque, Iowa: Wm  C. Brown Company Publishers, Third edition. 1974; Jack B. Haskins and Lois P. Flynne. “Effects of Headline Typeface on Reading Interest, “Journalism Quarterly, Vol. 51. 1974, PP. 677-82: Alex S. Edelstien, et al.., Communication & Culture: A Comparative Approach , New York: Longman Inc,. 1989.pp.103 -110

۴- Theresa G. Siskind, “The Effects of Newspaper Design on Readers, “Journalism Quarterly, Vol. 56 , 1977, PP, 54 -61; Gerald C, Stone, John C. schweitzer and David H. Weaver, “Adaptation of Modern Newspaper Design, “Journalism Quarterly, Vol. 55 , PP. 761 -66 ; E. Katz ,J, Blumler and M, Gurevitch, “Utilization of Mass Communication by the Individual, “in Jay G. Blumler and Elihu Katz, est., The Uses of Mass Communications: Current Perspectives on Gratifications Research, Beverly Hill, Calif.: Sage Publications. 1974 , pp.19-32.

همچنین نگاه کنید به:

۵- روزنامه‌نگاری: بافصلی جدید در بازنگری روزنامه‌نگاری معاصر «دکتر کاظم معتمد نژاد با همکاری دکتر ابوالقاسم منصفی (تهران: مرکز نشرسپهر، ۱۳۶۸، چ ۳ ): ۱۰۹- ۱۲۵؛ روزنامه‌نگاری خبری: تهیه و تنظیم خبر برای روزنامه». دکتر نعیم بدیعی (تهران: دانشگاه علامه طباطبایی؛ دانشکده‌ی علوم  اجتماعی، ۱۳۶۸ ): ۲۳-۲۸؛ «ویراستای و مدیریت اخبار». حسین قندی (تهران: دانشکده علامه  طباطبایی؛ دانشگاه علوم اجتماعی ۱۳۶۸)

برای مطالعه  در زمینه‌ی دیدگاه برجسته‌سازی (اولویت گذاری) رسانه‌ها به منابع زیر مراجعه نمایید:

Maxwell E, McCombs and Donald L. Shaw, “The Agenda – Setting Function of Mass Media, “Public Opinion Quarterly , Vol. 36 , Summer 1972 , pp. 176-87 ; Donald L. Shaw and Maxwell E, McCombs, The Emergence of American Political Issues: The Agends– Setting Function of the Press, St, Paul, Minn West Publishing Co. 1977 ; Lynda Lee Kaid, Kathy  Hale and Jo Ann Williams, “Media Agenda–Setting of a Specific Political Event ,” Journalism Quarterly, Vol. 54, Autumn 1977, pp. 584 – ۵۸۷; L. Erwin Atwood, et al., “Daily Newspaper Contributions to Community Discussion, “Journalism Quarterly, Vol. 65 Autumn 1978, pp. 570 – ۷۶; William Thomas Gormley Jr., “Newspaper Agendas and Political Elites,” Journalism Quarterly, Vol. 52, Summer 1975, pp. 304-308; D.H, Weaver, D. A.Graber, M.E, McCombs and C. H, Eyal, Agenda– Setting in a Presidential Election, New York ;Praeger, 1961

۶- Charls Atkin “Instrumental Utilities and Information Seeking,” in Peter Clarks, ed.,. New Models Communication Research, Beverly Hills: Sage, 1973, pp 205 -242 ; L. Donohew, L.Tipton and R. Haney, “Analysis of Information– Seeking  Strategies, “Journalism Quarterly, Vol. 55 , Spring 1978 ,pp. 25 -31 ;Michael L. Ray and Scott Ward, The Relevance of Consumer Information  Processing Studies to Communication Research. “Communication Research, Vol. 2, 1975. pp. 195 – ۲۰۲; R. Kleinhesselik ans R.Edwards, “Seeking and Avoiding Belief- Discrepant information as a Function of its Perceived Refutability, ” Journal of Personality and Social Psychology. Vol.31. 1975, pp. 787 – ۹۰ ;M, Manis et al., “The Transmission of Attitude – Relevant Information Through a Communication Chain ,” Journal of Personality and social Psycology , Vol. 30. 1974. pp 881 -94 M. Hazen and S. Klesler, Communication Strategies Affected by Audience Opposition. Feedback and Persuasibility. “Speech Monographs, Vol. 42.March 1975 ,pp. 56 -68

ff

سلامدفتر مطالعات و  برنامه ریزی رسانه cjt